Roma'nın bitmediği gün

Yazar kurmaca bir editoryal karakterdir. Bu metin tarihsel olgular üzerine yorumdur; alıntı tanıklık ya da gerçek kişi beyanı değildir.

Alarik'in Vizigot kuvvetleri 410'da Roma'ya girdiğinde haberi duyanlar için sarsıntı büyüktü. Şehrin adı, yüzyıllarca süren bir hâkimiyet fikrinin adıydı. Yağma birkaç gün sürdü; kayıp ve korku gerçekti. Buna rağmen 'Roma o gün öldü' cümlesine itiraz ederim. Bir şehir hem ağır yara alıp hem yaşamaya devam edebilir.

Olayı sarayların ve tapınakların içinden anlatınca halk bir sis perdesinin arkasında kalıyor. Ben taş döşeli sokakta kapısını kapatan, sonra yeniden açmak zorunda olan aileyi düşünürüm. Erzak nereden bulunacak, çatı nasıl onarılacak, çocuk nereye götürülecek? Büyük siyasî çöküşün gündelik karşılığı bu sorulardır. Başkent olmanın sembolik ağırlığı, sobayı yakma ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

410 yılı Batı Roma İmparatorluğu'nun sonu da değildi; siyasî yapı onlarca yıl daha sürdü. Bu ayrımı yapmayınca her krizi bir 'son gün' ilan eden kolay tarihe kapılıyoruz. Kentteki kurumlar ve nüfus zamanla değişti, güç başka merkezlere kaydı, fakat Roma bir yer ve hafıza olarak ortadan kalkmadı.

Tarihte süreklilik bazen gösterişsizdir. Yeniden kurulan bir pazar tezgâhı, onarılan bir kapı, aynı sokakta sürdürülen ibadet bize bunu anlatır. Yağmayı küçültmek istemem. Sadece yıkımı anlatırken hayatta kalanları da görünür kılmak isterim. Roma'nın 410'daki hikâyesi, imparatorlukların değil şehirlerin ne kadar inatçı olabildiğini gösterir.