SAVAŞKonstantinopolis düştü: Bin yıllık Bizans sona erdi
Surlar 53 günlük kuşatmanın ardından yarıldı; 21 yaşındaki Sultan Mehmed şehre girdi. Bir çağ kapandı, yenisi açıldı.
KONSTANTİNOPOLİS, 29 Mayıs 1453 — Şehri bin yıldan fazla ayakta tutan Theodosius surları, 6 Nisan’da başlayan elli üç günlük kuşatmanın ardından bu sabah gün doğarken yarıldı. Osmanlı birlikleri açılan gedikten içeri akarken, savunmanın belkemiği olan Bizans hattı saatler içinde çöktü. Kuşatma boyunca aralıksız top ateşiyle örselenen surlar, son genel hücuma dayanamadı.
Kuşatmanın kaderini, Macar dökümcü Urban’ın Edirne’de döktüğü dev bronz toplar belirledi. Sekiz metreye yaklaşan ana bombardanın, altmış çift öküz ve dört yüzü aşkın adamla cepheye taşındığı bildiriliyor. Kaynaklara göre Urban hizmetini önce imparatora sunmuş, parasız kalan saray ödeme yapamayınca genç sultana geçmişti. Sultan II. Mehmed’in emriyle donanmanın bir gecede karadan kızaklarla yürütülüp Haliç’e indirilmesi ise savunmayı iki yönden kıskaca aldı.
“Surlar bin yıl dayandı; elli üç günde düştü.”
Son gece verilen genel hücumun üç dalga hâlinde geldiği belirtiliyor: önce yardımcı birlikler, ardından muvazzaf kuvvetler, en sonda da seçkin yeniçeriler surlara yüklendi. Bu son dalgada savunmanın kadın ve çocukları dahi mevziye sürmek zorunda kaldığı aktarılıyor. Surlardaki küçük bir arka kapının — Kerkoporta’nın — kapatılmadan kaldığı ve Osmanlı sancaklarının kuleye buradan dikildiği yönündeki iddialar araştırılıyor; kimi tanıklar bu ayrıntıyı doğrularken kimi kaynaklar reddediyor.
İmparator XI. Konstantin’den bu satırların yazıldığı saatlerde haber alınamıyor; son ana kadar yaya olarak surlarda çarpıştığı, tacını ve mührünü bırakıp er gibi savaştığı rivayet ediliyor. Hücuma katılan bir yeniçeri, “Gedik açıldığında savunma bir anda dağıldı” dedi. Genç sultanın ordusuna, mabetlere dokunulmaması ve şehrin bir daha ayağa kaldırılması yönünde talimat verdiği bildirildi.
Tarih yazarları düşüşü yalnızca bir şehrin değil, bir çağın kapanışı olarak okuyor. Bir müverrih, “Bugün Orta Çağ’ın son günü olarak anılacak; matbaadan yeni deniz yollarına uzanan başka bir dünya başlıyor” değerlendirmesini yaptı. Bin yıllık Doğu Roma’nın haritadan silinmesiyle, Akdeniz ticaretinin ve Avrupa siyasetinin dengelerinin kökten değişeceği konuşuluyor.