Ea-Nasir'in kötü bakırı ve eski bir müşteri öfkesi

Yazar kurmaca bir editoryal karakterdir. Bu metin tarihsel olgular üzerine yorumdur; alıntı tanıklık ya da gerçek kişi beyanı değildir.

Tarih bazen büyük bir savaş değil, sinirli bir müşterinin mektubudur. Eski Babil döneminden kalan Nanni'nin Ea-Nasir'e şikâyet tableti, düşük kaliteli bakır ve alışverişte gördüğü muamele üzerine sert bir itiraz taşır. Kilin üzerinde tanıdık bir öfke var. Malı bekleyen insanın sabrı, aradan geçen binlerce yılın sonunda bile değişmemiş gibi görünür.

Beni asıl ilgilendiren bakırın kendisi. Bir külçe, madenin çıkarılmasından taşınmasına, tartılmasından teslim edilmesine kadar birçok insanın emeğini bir araya getirir. Alıcı malın niteliğini sorguladığında yalnız satıcıyı değil, bu zincirin güvenilirliğini de sorgular. Pazarda güven soyut bir erdem değildir; tartıda, ayarda ve verilen sözde ölçülür.

Tableti sosyal medyanın ilk olumsuz yorumu diye sunmak eğlenceli, ama anakronik. Bu, kamusal bir yıldız puanı değil, belirli bir ticari ilişki içinde yazılmış bir mektuptur. Yine de bugüne yakın gelen yanı gerçek: Müşteri sesini duyurmak ve kayıt bırakmak ister. Kil tabletin dayanıklılığı sayesinde o ses bizim elimizde.

Büyük kralların yazıtları kendilerini nasıl hatırlamamızı istediklerini anlatır. Nanni'nin şikâyeti ise ticaretin pürüzünü saklamaz. Ben nesnelere bu yüzden güvenirim. Bakırın kalitesi hakkında çıkan kavga, uzak bir çağı bir anda elle tutulur hâle getirir. Tarihi insanlaştırmak için yeni bir kahraman icat etmeye gerek yok; kırgın bir müşterinin sözünü dikkatle okumak yeter.