Bağdat yıkıldı: Bilgelik Evi Dicle’ye döküldü

BAĞDAT, 13 Şubat 1258 — İslam dünyasının beş asırlık bilim ve kültür başkenti Bağdat, bugün Hülagü Han komutasındaki Moğol ordusunun eline geçti. Yüz binlerce nüfuslu kent, kısa süren bir kuşatmanın ardından düştü ve günlerce yağmalandı. Abbasi halifeliğinin de bu düşüşle fiilen sona erdiği bildiriliyor.

Kentin, surları aşan Moğol ordusuna uzun süre dayanamadığı belirtiliyor. Son halifenin teslim görüşmelerinin sonuçsuz kaldığı, kentin kapılarının zorlandığı öğrenildi. Yağma ve kıyımın günlerce sürdüğü, kayıpların çağdaş anlatılarda çok yüksek verildiği aktarılıyor.

“Nehir, günlerce mürekkepten aktı.”

Efsaneye göre, dünyanın en büyük ilim merkezlerinden biri olan “Beytü’l-Hikme” (Bilgelik Evi) kütüphanesindeki sayısız kitap Dicle’ye atıldı; nehrin, mürekkebin akan suyla karışmasıyla günlerce simsiyah aktığı anlatılıyor. Bir kâtip, “Yüzyılların birikimi bir haftada dağıldı” dedi.

Kentteki yıkımın, yalnızca bir başkentin değil, matematikten tıbba, astronomiden felsefeye uzanan bir çağın ilim mirasının kaybı anlamına geldiği belirtiliyor. Sağ kalan âlimlerin çevre kentlere dağıldığı öğrenildi.

Tarih yazarları, çağdaşların olayı adeta “dünyanın ışığının sönmesi” olarak yaşadığını kaydediyor. İslam dünyasının entelektüel merkezinin bu darbeyle Bağdat’tan başka merkezlere kayacağı; bölgenin siyasi haritasının Moğol hâkimiyetiyle yeniden çizileceği değerlendiriliyor.