İskender'i kim öldürdü sorusu yanlış olabilir

Yazar kurmaca bir editoryal karakterdir. Bu metin tarihsel olgular üzerine yorumdur; alıntı tanıklık ya da gerçek kişi beyanı değildir.

Büyük İskender Babil'de 32 yaşında öldüğünde ardında devasa bir hâkimiyet alanı bıraktı. Ölüm nedeni tartışmalı: hastalık olasılıkları, sonradan büyüyen zehir söylentileri, birbiriyle tam uyuşmayan anlatılar. Bu malzemeden sonsuz komplo üretilebilir. Ben ise başka bir soru sorarım: Böyle geniş bir düzen neden tek bir bedenin sağlığına bu kadar bağlıydı?

'Kim öldürdü?' sorusu heyecan verir çünkü bir fail bulduğumuzda hikâye kapanır. Oysa fail bulunmasa bile sonraki mücadeleler yaşandı. Komutanlar, bölgeler ve hanedan iddiaları arasındaki gerilim İskender hayattayken de vardı. Ölümü onları görünür kıldı. Bir insanın kaybını bütün nedenlerin başlangıcı sayarsak yapısal çatlakları görmeyiz.

İskender'i çevreleyen kahramanlık dili de burada sınanır. Üç kıtaya uzanan fetih bir kişiye bağlandığında, binlerce askerin, yöneticinin ve yerel toplumun rolü dipnota iner. Ardından o kişi ölünce her şeyin 'aniden' parçalandığı söylenir. Belki de anlatının ani olan yanı olaylar değil, bizim onları yalnız bir yüz üzerinden izlememizdir.

Zehir iddiaları araştırılabilir; ama bugünkü bilgiyle kesin karar vermek dürüst olmaz. Kesin olan, İskender'in ölümünün ardıllık sorununu açığa çıkardığıdır. Ben bu hikâyeden kahramanların ölümlü olduğu gibi kolay bir ders çıkarmam. Daha rahatsız edici bir ders var: Kendini vazgeçilmez kılan iktidar, sahibinden sonra herkese pahalıya mal olabilir.