Arka plan
8. yüzyılın ortasında Tang hanedanı, Batı Göktürk Kağanlığı’nın yıkılmasından sonra Tarım havzası ve Yedisu’da etkili olmaya çalışıyordu. Aynı dönemde Abbasiler Emevîleri yıkarak (750) Horasan ve Maveraünnehir’de güçlendi. Tang generali Gao Xianzhi’nin 750’de Taşkent hükümdarını haksız biçimde öldürmesi, bölgedeki yerel güçleri Abbasilerden yardım istemeye yöneltti.
Savaş
Gao Xianzhi komutasındaki Tang ordusu, aralarında Karlukların da bulunduğu müttefiklerle birlikte Talas’a ilerledi. Abbasilerin Horasan valisi Ebû Müslim’in gönderdiği Ziyad bin Salih komutasındaki ordu onları karşıladı. Çin kaynaklarına göre savaş beş gün sürdü; Karluklar Tang tarafından ayrılarak Abbasilerle birlikte Tang ordusunun arkasına saldırdı. Tang ordusunun büyük bölümü yok oldu, Gao Xianzhi küçük bir grupla kaçabildi.
Sonuçları
Talas’tan kısa süre sonra Tang hanedanı An Lushan isyanıyla (755) sarsıldı ve Orta Asya’ya bir daha büyük ordu gönderemedi. Bölgede Karluklar güçlendi; Türk boylarının İslam’la teması hızlandı. Yaygın bir rivayete göre bu savaşta esir alınan Çinli ustalar Semerkant’ta kâğıt üretimini başlattı. Bu rivayet, kâğıdın İslam dünyasına yayılmasını anlatan sembolik bir hikâye olarak anılır; tarihçiler kâğıdın bölgede daha önce de bilindiğini belirtir.
Kaynakça
- Jiu Tang shu ve Xin Tang shu, Gao Xianzhi biyografisi.
- Christopher I. Beckwith, The Tibetan Empire in Central Asia, Princeton, 1987.
- W. Barthold, Moğol İstilasına Kadar Türkistan.