Ad koyma · 160 isim

Öz Türkçe çocuk isimleri

Dede Korkut’ta ad, yiğitlik gösterene konurdu. Burada kız ve erkek çocuklar için öz Türkçe isimler, anlamları ve Göktürk harfleriyle yazılışları var. Kazakistan’dan Azerbaycan’a Türk dünyasında kullanılan biçimleri ve her ismin kökeni de yazılı. Yabancı kökenli isimler listeye alınmadı; anlamı bilinmeyen ya da tartışmalı adlarda bu açıkça yazıldı.

A 29

Akın

Erkek

Akın; Kazakistan ve Kırgızistan’da doğaçlama şiir söyleyen halk ozanı.

Köken Türkiye’de ‘akın, hücum’; Kazakçada akın ‘ozan’. Kelime genellikle ak- ‘akmak’ fiiline bağlanır.

Türk dünyasında Türkiye: Akın · Kazakistan, Kırgızistan: akın (ozan unvanı)

Alpamış

Erkek

Özbek, Kazak, Karakalpak ve Başkurt destanının kahramanı.

Köken Alpamış destanı. İlk öğe alp ‘yiğit’; adın tamamının anlamı tartışmalıdır.

Türk dünyasında Özbekistan: Alpomish · Kazakistan, Karakalpakistan: Alpamıs · Başkurdistan: Alpamışa

Alparslan

Erkek

Yiğit aslan (alp + arslan). Malazgirt’i kazanan Selçuklu sultanının adı.

Alpay

Erkek

Yiğit ay.

Köken alp ‘yiğit’ + ay.

Türk dünyasında Türkiye: Alpay

Alsu

Kız

Pembe; al renkli.

Köken al ‘kızıl’ + su. Tatarcada ‘pembe’ diye açıklanır; ‘al su’ yorumu da vardır.

Türk dünyasında Tataristan, Başkurdistan: Alsu (Алсу)

Altay

Erkek

Altay dağlarının adı.

Köken Dağ adı. ‘Altın dağ’ açıklaması yaygındır ama kesin değildir.

Türk dünyasında Türkiye, Kazakistan: Altay

Altınay

Kız

Altın ay.

Köken altın + ay; ikisi de Eski Türkçeden beri aynı anlamda (altun, ay).

Türk dünyasında Kırgızistan, Kazakistan: Altınay (Алтынай) · Türkiye: Altınay

Arslan

Erkek

Aslan; güçlü, yürekli. Eski Türkçede hükümdar unvanlarında da geçer.

Türk dünyasında Türkmenistan: Arslan · Kazakistan: Arıstan · Özbekistan: Arslon

Asena

Kız

Efsanevi dişi kurt. Göktürk türeyiş destanında Türklerin anası sayılır; ad, Aşina soy adıyla ilişkilendirilir.

Köken Çin kaynaklarındaki Aşına sülale adından. Kökeni tartışmalıdır; Saka ya da Toharca bir kelimeden geldiği de öne sürülür.

Attila

Erkek

Avrupa Hun hükümdarı. Adın kökeni tartışmalıdır: Gotça “babacık” ve Türkçe “Atıl (İtil) ırmağına bağlı” yorumları vardır.

Köken Kökeni tartışmalıdır: Gotça ‘babacık’ ya da Türkçe İtil/Atil (Volga) ile ilişkilendirilir.

Ayaru

Kız

Ay güzeli.

Köken ay + aru ‘güzel, alımlı’ (Kazakça).

Türk dünyasında Kazakistan: Ayaru (Аяру)

Ayaz

Erkek

Açık ve soğuk hava, ayaz.

Köken Eski Türkçe ayaz ‘açık hava’.

Türk dünyasında Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan: Ayaz

Aybek

Erkek

Ay gibi bey.

Köken ay + bek (Eski Türkçe beg ‘bey’). Özbek yazar Musa Taşmuhammedoğlu bu adı mahlas olarak kullandı.

Türk dünyasında Kazakistan, Kırgızistan: Aybek · Özbekistan: Oybek

Aybike

Kız

Ay gibi hanım.

Köken ay + bike ‘hanım, hanımefendi’ (Kıpçak dillerinde).

Türk dünyasında Tataristan, Başkurdistan: Aybikä · Kazakistan: Aybike

Ayçürek

Kız

Manas destanında Semetey’in eşi, peri kızı.

Köken ay + çürek. İkinci öğenin anlamı tartışmalıdır (yürek, bir su kuşu, çörek gibi açıklamalar var); burada anlam uydurulmadı.

Türk dünyasında Kırgızistan: Ayçürök

Aydın

Kız ve erkek

Aydınlık, ışıklı; okumuş, bilgili.

Türk dünyasında Özbekistan: Oydin (kız adı) · Azerbaycan, Türkiye: Aydın

Aygün

Kız

Ay ile gün; aydınlık gün.

Köken ay + gün.

Türk dünyasında Azerbaycan, Türkiye: Aygün

Ayhan

Erkek

Ay gibi parlak hükümdar (ay + han).

Türk dünyasında Azerbaycan: Ayxan

Aysulu

Kız

Ay güzeli; ay gibi güzel.

Köken ay ‘ay’ + sulu/sılu ‘güzel’. Kıpçak kolundaki Türk dillerinin ortak kız adı.

Türk dünyasında Kazakistan: Aysulu (Айсұлу) · Kırgızistan: Aysuluu · Başkurdistan: Ayhılıu · Özbekistan: Oysuluv

B 17

Bars

Erkek

Pars; güç ve cesaretin simgesi. On iki hayvanlı Türk takviminin üçüncü yılı.

Batur

Erkek

Yiğit, kahraman, korkusuz.

Türk dünyasında Kazakistan: Batır · Türkmenistan: Batyr · Özbekistan: Botir

Bengisu

Kız

Ölümsüzlük suyu, âb-ı hayat.

Köken Eski Türkçe bengü ‘ebedî’ + su. Orhun Yazıtları’nda bengü taş ‘ebedî taş’.

Türk dünyasında Türkiye: Bengisu

Bengü

Kız

Sonsuz, ebedî. Orhun Yazıtları’ndaki “bengü taş” (ebedî taş) sözünden.

Börü

Erkek

Kurt. Göktürk muhafızlarına “börü” denirdi.

Bulut

Kız ve erkek

Bulut.

Köken Eski Türkçe bulıt.

Türk dünyasında Türkiye: Bulut

Ç 4

Çolpan

Kız

Çoban Yıldızı, yani Venüs gezegeni.

Köken Türk dillerinin ortak kelimesi çolpan ‘Venüs’. Özbek şair Abdülhamid Süleyman bu adı mahlas olarak kullandı.

Türk dünyasında Kırgızistan: Çolpon · Kazakistan: Şolpan · Tataristan: Çulpan · Özbekistan: Cho‘lpon

D 8

Demir

Erkek

Demir; sağlam, güçlü.

Köken Eski Türkçe temür ‘demir’. Timur adı da aynı kelimedir.

Türk dünyasında Türkiye: Demir · Kazakistan, Kırgızistan: Temir · Tataristan: Timer

Dilek

Kız

İstek, dua.

Köken Eski Türkçe tile- ‘istemek’ fiilinden tilek.

Türk dünyasında Türkiye: Dilek (kız adı) · Kırgızistan: Tilek (erkek adı)

Dursun

Erkek

Yaşasın, aramızda kalsın.

Köken tur- ‘durmak, kalmak’ fiilinden. Çocukları yaşamayan ailelerin verdiği koruyucu ad.

Türk dünyasında Türkiye: Dursun · Özbekistan, Kazakistan: Tursun

E 13

Edige

Erkek

Altın Orda beyi Edigü ve onun adını taşıyan Kıpçak destanının kahramanı.

Köken Edige destanı (Tatar, Başkurt, Nogay, Kazak, Karakalpak). Adın anlamı kesin değildir.

Türk dünyasında Kazakistan: Edige · Tataristan, Başkurdistan: İdegey

Elçin

Kız ve erkek

Elçi, haberci.

Köken elçi ‘elçi, haberci’ kelimesinden (el ‘yurt, halk’ + -çi).

Türk dünyasında Azerbaycan: Elçin (erkek; yazar Elçin Efendiyev) · Türkiye: Elçin (çoğunlukla kız)

Erbol

Erkek

Er ol, yiğit ol.

Köken er ‘yiğit’ + bol- ‘olmak’.

Türk dünyasında Kazakistan: Erbol (Ербол)

Erkin

Erkek

Özgür, bağımsız.

Türk dünyasında Kırgızistan, Özbekistan, Kazakistan: Erkin

Ertuğrul

Erkek

Yiğit doğan kuşu (er + tuğrul). Osman Gazi’nin babası Ertuğrul Gazi’nin adı.

G 10

Gözel

Kız

Güzel.

Köken Türkmence gözel; Türkiye Türkçesindeki güzel ile aynı kelime.

Türk dünyasında Türkmenistan: Gözel · Türkiye’de Güzel biçimiyle

Günay

Kız

Gündüz görünen ay.

Köken gün + ay.

Türk dünyasında Azerbaycan, Türkiye: Günay

I 4

İ 9

İlbars

Erkek

Yurdun parsı.

Köken il ‘yurt, devlet’ + bars ‘pars’. Hive Hanlığı’nı kuran İlbars Han’ın adı.

Türk dünyasında Özbekistan (Harezm) · Kazakistan: Ilbars

İlkin

Erkek

İlk, ilk doğan.

Köken ilk kelimesinden.

Türk dünyasında Azerbaycan: İlkin

İnal

Erkek

Anası soylu bey oğlu; şehzade.

Köken Eski Türk unvanı inal; Kaşgarlı Mahmud ‘anası soylu bey oğlu’ diye açıklar.

Türk dünyasında Türkiye: İnal

K 14

Kağan

Erkek

Hükümdar, kağan; Türk devletlerinde en büyük unvan.

Kanat

Erkek

Kanat.

Köken Eski Türkçe kanat.

Türk dünyasında Kazakistan: Kanat (Қанат)

Kanıkey

Kız

Manas’ın eşi; destanda bilgeliği ve sadakatiyle anılır.

Köken Manas destanı. Adın anlamı kaynaklarda açık değildir.

Türk dünyasında Kırgızistan: Kanıkey

Kıvanç

Erkek

Sevinç, övünç.

Köken kıvan- ‘sevinmek, övünmek’ fiilinden.

Türk dünyasında Türkiye: Kıvanç · Kazakistan: Kuanış (Қуаныш) · Kırgızistan: Kubanıç

Kumuş

Kız

Gümüş.

Köken Özbekçe kumuş, Eski Türkçe kümüş ‘gümüş’. Abdullah Kadiri’nin ‘Geçmiş Günler’ (O‘tkan kunlar) romanının kadın kahramanının adı.

Türk dünyasında Özbekistan: Kumush

Kutalmış

Erkek

Kut almış, talihli. Anadolu Selçuklu soyunun atası Kutalmış’ın adı.

Kürşat

Erkek

639’da kırk yiğidiyle Çin sarayına baskın yapan Göktürk prensi.

M 2

Manas

Erkek

Kırgız destanının kahramanı.

Köken Adın kökeni ve anlamı tartışmalıdır.

Türk dünyasında Kırgızistan: Manas

Mete

Erkek

Büyük Hun hükümdarı. Adın sözcük anlamı kesin bilinmiyor; Çin kaynaklarında Modu diye geçer.

Köken Çin kaynaklarındaki Modu/Maodun adının Türkiye’de yerleşmiş okunuşu; asıl söylenişi ve anlamı bilinmiyor.

O 4

Ö 2

P 1

S 8

Semetey

Erkek

Manas’ın oğlu; destanın ikinci kuşağının kahramanı.

Köken Manas üçlemesi. Adın anlamı bilinmiyor.

Türk dünyasında Kırgızistan: Semetey

Sevinç

Kız

Sevinç, mutluluk.

Türk dünyasında Azerbaycan: Sevinc · Özbekistan: Sevinch

Sezim

Kız

His, sezgi.

Köken sez- ‘sezmek’ fiilinden.

Türk dünyasında Kazakistan, Kırgızistan: Sezim (Сезім)

T 16

Tarkan

Erkek

Eski Türklerde vergiden bağışık tutulan soylu; bir unvan.

Timur

Erkek

Demir; sağlam, güçlü. Timurlu İmparatorluğu’nun kurucusunun adı.

Köken Eski Türkçe temür ‘demir’.

Türk dünyasında Özbekistan: Temur · Kazakistan, Kırgızistan: Temir · Tataristan: Timer

Toktar

Erkek

Dursun, kalsın.

Köken tokta- ‘durmak’ fiilinden; Dursun gibi koruyucu bir ad. İlk Kazak kozmonot Tokhtar Aubakirov bu adı taşır.

Türk dünyasında Kazakistan: Toktar (Тоқтар)

Tolkun

Kız

Dalga.

Köken Kırgızca tolkun, Kazakça tolkın ‘dalga’.

Türk dünyasında Kırgızistan: Tolkun · Kazakistan: Tolkın (Толқын)

Tomris

Kız

Pers kralı Büyük Kiros’u yenen bozkır kraliçesi.

Köken Herodot’un Tomyris diye yazdığı Saka (Massaget) kraliçesi. Saka dili çoğu araştırmacıya göre İranî olduğundan adın Türkçe kökenli olduğu kesin değildir; Türk dünyasında ad olarak benimsenmiştir.

Türk dünyasında Kazakistan: Tomiris

Toygar

Erkek

Tarla kuşu.

Köken Eski Türkçe turıga/torıga; bugünkü tepeli toygar kuşu.

Türk dünyasında Türkiye: Toygar

Tuğrul

Erkek

Doğan cinsinden yırtıcı bir kuş. Büyük Selçuklu’nun ilk sultanı Tuğrul Bey’in adı.

Türk dünyasında Azerbaycan: Toğrul · Türkmenistan: Togrul

Tunga

Erkek

Kaplan; yiğit. Alp Er Tunga’nın adı.

Köken Eski Türkçe tonga ‘kaplan’. Kaşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk’ündeki Alp Er Tonga ağıtı.

Türk dünyasında Türkiye: Tunga

Turna

Kız

Turna kuşu.

Köken Eski Türkçeden beri turna; Türk halk şiirinde haber getiren kuş.

Türk dünyasında Türkiye: Turna · Kazakistan: tırna (kuş adı)

U 6

Ulan

Erkek

Delikanlı, yiğit genç.

Köken Eski Türkçe oglan ‘oğlan’ kelimesinin Kıpçak dillerindeki biçimi.

Türk dünyasında Kazakistan, Kırgızistan: Ulan (Ұлан)

Umay

Kız

Anneyi ve çocuğu koruyan kutsal varlık; Orhun Yazıtları’nda geçer.

Türk dünyasında Kazakistan, Kırgızistan: Umay Ana

Ü 2

Y 11

Yaşar

Erkek

Yaşayacak; ömrü uzun olsun.

Köken yaşa- ‘yaşamak’ fiilinden; koruyucu ad.

Türk dünyasında Türkiye, Azerbaycan: Yaşar

Yıldız

Kız

Yıldız.

Köken Eski Türkçe yultuz/yulduz.

Türk dünyasında Kazakistan: Juldız (Жұлдыз) · Kırgızistan: Cıldız · Özbekistan: Yulduz · Tataristan: Yoldız

Yılmaz

Erkek

Yılmayan, korkmayan.

Köken yıl- ‘korkmak, yılmak’ fiilinden.

Türk dünyasında Türkiye: Yılmaz

Seçtiğin ismi Göktürk harfleriyle yazİsmi taşa kazınmış gibi gösteren paylaşım görseli tarayıcında hazırlanır.
Adını Göktürkçe yaz →