Akın
Erkek𐰀𐰶𐰃𐰣
Akın; Kazakistan ve Kırgızistan’da doğaçlama şiir söyleyen halk ozanı.
Köken Türkiye’de ‘akın, hücum’; Kazakçada akın ‘ozan’. Kelime genellikle ak- ‘akmak’ fiiline bağlanır.
Türk dünyasında Türkiye: Akın · Kazakistan, Kırgızistan: akın (ozan unvanı)
Alaz
Kız ve erkek𐰀𐰞𐰔
Alev.
Alp
Erkek𐰀𐰞𐰯
Yiğit, kahraman, cesur.
Alpamış
Erkek𐰀𐰞𐰯𐰢𐰃𐰿
Özbek, Kazak, Karakalpak ve Başkurt destanının kahramanı.
Köken Alpamış destanı. İlk öğe alp ‘yiğit’; adın tamamının anlamı tartışmalıdır.
Türk dünyasında Özbekistan: Alpomish · Kazakistan, Karakalpakistan: Alpamıs · Başkurdistan: Alpamışa
Alparslan
Erkek𐰀𐰞𐰯𐰺𐰽𐰞𐰣
Yiğit aslan (alp + arslan). Malazgirt’i kazanan Selçuklu sultanının adı.
Alpay
Erkek𐰀𐰞𐰯𐰖
Yiğit ay.
Köken alp ‘yiğit’ + ay.
Türk dünyasında Türkiye: Alpay
Alper
Erkek𐰀𐰞𐰯𐰼
Yiğit er (alp + er).
Alptekin
Erkek𐰀𐰞𐰯𐱅𐰚𐰃𐰤
Yiğit şehzade (alp + tekin).
Alsu
Kız𐰀𐰞𐰽𐰆
Pembe; al renkli.
Köken al ‘kızıl’ + su. Tatarcada ‘pembe’ diye açıklanır; ‘al su’ yorumu da vardır.
Türk dünyasında Tataristan, Başkurdistan: Alsu (Алсу)
Altan
Kız ve erkek𐰀𐰡𐰣
Al renkli tan, kızıl şafak.
Altay
Erkek𐰀𐰡𐰖
Altay dağlarının adı.
Köken Dağ adı. ‘Altın dağ’ açıklaması yaygındır ama kesin değildir.
Türk dünyasında Türkiye, Kazakistan: Altay
Altınay
Kız𐰀𐰡𐰃𐰣𐰖
Altın ay.
Köken altın + ay; ikisi de Eski Türkçeden beri aynı anlamda (altun, ay).
Türk dünyasında Kırgızistan, Kazakistan: Altınay (Алтынай) · Türkiye: Altınay
Arslan
Erkek𐰀𐰺𐰽𐰞𐰣
Aslan; güçlü, yürekli. Eski Türkçede hükümdar unvanlarında da geçer.
Türk dünyasında Türkmenistan: Arslan · Kazakistan: Arıstan · Özbekistan: Arslon
Asena
Kız𐰀𐰾𐰣𐰀
Efsanevi dişi kurt. Göktürk türeyiş destanında Türklerin anası sayılır; ad, Aşina soy adıyla ilişkilendirilir.
Köken Çin kaynaklarındaki Aşına sülale adından. Kökeni tartışmalıdır; Saka ya da Toharca bir kelimeden geldiği de öne sürülür.
Attila
Erkek𐰀𐱃𐱅𐰃𐰞𐰀
Avrupa Hun hükümdarı. Adın kökeni tartışmalıdır: Gotça “babacık” ve Türkçe “Atıl (İtil) ırmağına bağlı” yorumları vardır.
Köken Kökeni tartışmalıdır: Gotça ‘babacık’ ya da Türkçe İtil/Atil (Volga) ile ilişkilendirilir.
Ayaru
Kız𐰀𐰖𐰺𐰆
Ay güzeli.
Köken ay + aru ‘güzel, alımlı’ (Kazakça).
Türk dünyasında Kazakistan: Ayaru (Аяру)
Ayaz
Erkek𐰀𐰖𐰔
Açık ve soğuk hava, ayaz.
Köken Eski Türkçe ayaz ‘açık hava’.
Türk dünyasında Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan: Ayaz
Aybars
Erkek𐰀𐰖𐰉𐰺𐰽
Ay gibi parlak, pars gibi güçlü (ay + bars).
Aybek
Erkek𐰀𐰖𐰋𐰚
Ay gibi bey.
Köken ay + bek (Eski Türkçe beg ‘bey’). Özbek yazar Musa Taşmuhammedoğlu bu adı mahlas olarak kullandı.
Türk dünyasında Kazakistan, Kırgızistan: Aybek · Özbekistan: Oybek
Aybike
Kız𐰀𐰖𐰋𐰃𐰚𐰀
Ay gibi hanım.
Köken ay + bike ‘hanım, hanımefendi’ (Kıpçak dillerinde).
Türk dünyasında Tataristan, Başkurdistan: Aybikä · Kazakistan: Aybike
Ayça
Kız𐰀𐰖𐰲𐰀
Küçük ay, hilal.
Ayçürek
Kız𐰀𐰖𐰲𐰇𐰼𐰚
Manas destanında Semetey’in eşi, peri kızı.
Köken ay + çürek. İkinci öğenin anlamı tartışmalıdır (yürek, bir su kuşu, çörek gibi açıklamalar var); burada anlam uydurulmadı.
Türk dünyasında Kırgızistan: Ayçürök
Aydın
Kız ve erkek𐰀𐰖𐰑𐰃𐰣
Aydınlık, ışıklı; okumuş, bilgili.
Türk dünyasında Özbekistan: Oydin (kız adı) · Azerbaycan, Türkiye: Aydın
Aygün
Kız𐰀𐰖𐰏𐰇𐰤
Ay ile gün; aydınlık gün.
Köken ay + gün.
Türk dünyasında Azerbaycan, Türkiye: Aygün
Ayhan
Erkek𐰀𐰖𐰴𐰣
Ay gibi parlak hükümdar (ay + han).
Türk dünyasında Azerbaycan: Ayxan
Aykut
Erkek𐰀𐰖𐰸𐰆𐱃
Ay gibi kutlu (ay + kut: talih, kutsal güç).
Ayla
Kız𐰀𐰖𐰞𐰀
Ayın çevresindeki ışık halkası.
Aylin
Kız𐰀𐰖𐰠𐰃𐰤
Ay ışığı; ayla.
Aysulu
Kız𐰀𐰖𐰽𐰆𐰞𐰆
Ay güzeli; ay gibi güzel.
Köken ay ‘ay’ + sulu/sılu ‘güzel’. Kıpçak kolundaki Türk dillerinin ortak kız adı.
Türk dünyasında Kazakistan: Aysulu (Айсұлу) · Kırgızistan: Aysuluu · Başkurdistan: Ayhılıu · Özbekistan: Oysuluv