Bozkır mirası · Destan ve hikâye

Ergenekon Destanı

Yenilgiden sonra dağlarla çevrili bir vadiye sığınan atalar ile demir dağı eritip dışarı çıkışlarını anlatan destan.

Ergenekon Destanı, büyük bir yenilgiden sonra dağlarla çevrili, girişi zor bir vadiye (Ergenekon) sığınan iki ailenin soyundan gelenlerin yüzyıllar sonra çoğalıp demir dağı eriterek dışarı çıkmasını anlatan destandır. Destanın bilinen yazılı kaynakları 14. yüzyılda Reşidüddin’in Câmiu’t-Tevârîh’i ve 17. yüzyılda Hive hanı Ebulgazi Bahadır Han’ın Şecere-i Türk’üdür. Türkiye’de 20. yüzyılın başından itibaren Türk milletinin dirilişinin sembolü olarak anlatıldı.

Destan

Reşidüddin’in anlatımına göre Türk ve Moğol boyları arasındaki büyük bir savaşta yenilen taraftan yalnız iki erkek, Nükuz ve Kıyan, eşleriyle birlikte kurtuldu. Bunlar dağların arasında, girişi tek bir dar yoldan olan ve içi otlak ve ırmaklarla dolu bir vadiye sığındı. Bu yere Ergenekon dendi. Yüzyıllar içinde çoğalan soyları vadiye sığmaz oldu. Bir demirci, dağdaki demir madenini eritmeyi önerdi. Yetmiş deriden yetmiş körük yapıldı, dağın eteğine odun ve kömür yığıldı; körükler çalıştırılınca demir dağ eridi ve bir yol açıldı. Halk Ergenekon’dan çıkarak eski yurtlarına döndü.

Bozkurt ve Nevruz

Ziya Gökalp’in 1914’te yayımladığı Ergenekon şiiri ve Türk milliyetçi geleneği, destanı Göktürklerin kurt ata efsanesiyle birleştirerek Türkleri Ergenekon’dan çıkaranın bir bozkurt olduğunu anlatır. Ebulgazi Bahadır Han’ın anlatımında Ergenekon’dan çıkış günü her yıl kutlanır; Türk geleneğinde bu gün Nevruz ile özdeşleştirilir ve “Ergenekon Bayramı” olarak anılır.

Kaynakça

  • Reşidüddin, Câmiu’t-Tevârîh.
  • Ebulgazi Bahadır Han, Şecere-i Türk.
  • Ziya Gökalp, Kızıl Elma, 1914.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Ergenekon Destanı için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →