Osmanlı · Kişi

I. Murad (Hüdavendigâr)

Osmanlı’yı Rumeli’ye yerleştiren, Edirne’yi alıp Yeniçeri Ocağı’nın temelini atan, Kosova meydanında şehit düşen ilk padişah.

I. Murad, Osmanlı beyliğini Anadolu’nun kuzeybatısındaki bir uç beyliğinden Balkanlara yayılan bir devlete dönüştüren hükümdardır. Kaynaklarda “sultan” unvanıyla anılan ilk Osmanlı hükümdarlarındandır; halk arasında “Hüdavendigâr” (hükümdar, efendi) diye anılır. Yirmi yedi yıllık saltanatı, Osmanlı’nın kurumsal yapısının biçimlendiği dönemdir.

İçindekiler
  1. Rumeli’ye yerleşme
  2. Kurumlar
  3. Anadolu siyaseti
  4. Kosova ve şehadet
  5. Soy ağacı
  6. Kaynakça

Rumeli’ye yerleşme

Babası Orhan Gazi zamanında ağabeyi Süleyman Paşa Gelibolu yarımadasına geçmişti. Murad bu köprübaşını genişletti. Edirne 1360’ların başında alındı (yılı kaynaklarda tartışmalıdır) ve kısa sürede devletin Rumeli’deki merkezi oldu. 1371’de Çirmen (Meriç) Savaşı’nda Sırp despotlarının ordusu yenildi; Makedonya ve Bulgaristan’ın büyük bölümü Osmanlı’ya bağlandı. Fethedilen topraklara Anadolu’dan Türkmen aileleri yerleştirilerek bölge yurt hâline getirildi.

Kurumlar

Savaş esirlerinin beşte birinin devlete ait olduğunu belirleyen “pençik” usulü onun zamanında başladı; bu esirlerden kurulan piyade birliği Yeniçeri Ocağı’nın çekirdeğidir. Rumeli beylerbeyliği kuruldu, tımar düzeni yaygınlaştı, vezirlik makamı belirginleşti. Bu kurumlar sonraki yüzyıllarda imparatorluğun omurgası oldu.

Anadolu siyaseti

Murad, Anadolu beylikleriyle çoğunlukla evlilik, satın alma ve antlaşma yoluyla ilişki kurdu. Oğlu Bayezid’i Germiyanoğulları’ndan bir prensesle evlendirdi; çeyiz olarak Kütahya ve çevresi Osmanlı’ya geçti. Hamidoğulları’ndan bazı şehirler satın alındı. 1386’da Karamanoğulları ile yapılan savaş kazanıldı.

Kosova ve şehadet

1389’da Sırp kralı Lazar önderliğindeki Balkan ittifakına karşı Kosova Ovası’nda büyük bir meydan savaşı yapıldı. Osmanlı ordusu kesin bir zafer kazandı; ancak savaşın sonunda savaş alanını dolaşan Murad, yaralılar arasından kalkan Sırp soylusu Miloš Obilić tarafından hançerlenerek şehit edildi. Savaş meydanında kılıç kuşanılarak tahta geçen oğlu Bayezid, zaferi tamamladı.

Soy ağacı

Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye

Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.

Kaynakça

  • Âşıkpaşazâde, Tevârih-i Âl-i Osman.
  • Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300–1600), YKY.
  • Halil İnalcık, “Murad I”, TDV İslâm Ansiklopedisi.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, I. Murad (Hüdavendigâr) için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →