Hikâye
Uruz Koca’nın çobanı bir pınar başında bir periyle karşılaşır; bu birleşmeden tek gözlü, insan yiyen Tepegöz doğar. Tepegöz büyüdükçe Oğuz’u kırar. Oğuzlar onunla anlaşmak zorunda kalır: ona günde iki adam ve beş yüz koyun verirler.
Aruz Koca’nın oğlu Basat, çocukken bir aslanın yanında büyümüştür; “Aslan doğurdu” diye anılır. Tepegöz, Basat’ın kardeşi Kıyan Selçuk’u öldürür. Basat, kardeşinin öcünü almak ve halkını kurtarmak için Tepegöz’ün mağarasına gider.
Tepegöz uykudayken Basat şişi ateşte kızdırır ve devin tek gözüne saplar. Kör olan Tepegöz mağaranın ağzını tutar; Basat bir koç postuna bürünerek koyunların arasından dışarı çıkar. Tepegöz’ün tuzaklarını atlatan Basat, sonunda devin kendi kılıcıyla başını keser.
Anlamı
Hikâye, halkını haraçtan kurtaran kahramanı yüceltir. Aslan sütüyle büyüyen kahraman ve pınar başındaki peri, eski bozkır inançlarının izlerini taşır. Kam ve Gök Tanrı inançlarından kalma motifler, İslami dönem anlatısının içinde yaşar.
Kaynakça
- Muharrem Ergin, Dede Korkut Kitabı, TDK.
- Geoffrey Lewis, The Book of Dede Korkut, Penguin, 1974.
- Wilhelm Grimm, “Die Sage von Polyphem” (1857): Tepegöz–Polifemos karşılaştırması.