Anlatı
Başlangıçta yer de gök de yoktur; her yer sonsuz bir sudur. Suyun üstünde Kara Han (Kayra Han) uçar. Sudan Ak Ana çıkar ve ona “Yarat!” der. Kara Han, kendisi gibi bir varlık yaratır ve ona Kişi adı verilir.
Kişi, yaratıcısıyla yarışmaya kalkar. Kara Han ona sudan toprak çıkarmasını buyurur; Kişi dalar ve toprak çıkarır ama bir parçasını ağzında saklar. Kara Han toprağı suya serpince yer oluşur; Kişi’nin ağzındaki toprak büyür, Kişi onu tükürünce yeryüzündeki bataklıklar ve tepeler meydana gelir. Göğe kafa tutan Kişi yeraltına sürülür ve Erlik adını alır.
Kara Han, yeryüzünde dokuz dallı bir ağaç dikdirir. Her dalın altında bir insan atası yaratılır; dokuz insan soyu bu dallardan türer. Kayın (huş) ağacı bu yüzden kutsaldır.
Üç katlı evren
Anlatı, Türk inanç dünyasındaki üç katlı evren düzenini de yansıtır: gök (iyiliğin ve Ülgen’in katı), yer (insanların dünyası) ve yeraltı (Erlik’in katı). Katları hayat ağacı birbirine bağlar; Kamın göğe yükselişi bu ağaç üzerinden anlatılır.
Kaynakça
- Wilhelm Radloff, Proben der Volkslitteratur der türkischen Stämme Süd-Sibiriens, I.
- Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I, TTK.
- Kürşat Yıldırım ve Kure Ansiklopedi, “Türk Yaratılış Destanı (Radloff derlemesi)”.