Ülgen
Altay anlatılarında Ülgen, göğün üst katlarında oturur; yağmuru, bereketi ve iyiliği verir. Kamlar, kurban törenlerinde Ülgen’e ulaşmak için göğün katlarını tek tek aştıklarını anlatırlar. Bazı anlatılarda yaratıcı Kayra Han ile Ülgen aynı varlık, bazılarında baba–oğul olarak geçer; anlatıcıya göre değişir.
Erlik
Erlik, Yaratılış Destanı’nda yaratıcıya kafa tutan ilk insan Kişi’nin yeraltına sürülmüş hâlidir. Yeraltında ölülerin ve kötü ruhların başında durur. Kamlar, hastalığa yol açan kötü ruhlarla uğraşırken Erlik’in katına da indiklerini anlatırlar.
Anlamı
Ülgen ile Erlik’in karşıtlığı, gök–yer–yeraltından oluşan üç katlı evren düzeninin parçasıdır. Ak ve gök renkleri göğü ve iyiliği, kara renk ise yeri ve Erlik’i temsil eder.
Kaynakça
- Wilhelm Radloff, Sibirya’dan, çev. Ahmet Temir.
- Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I–II, TTK.
- Abdulkadir İnan, Tarihte ve Bugün Şamanizm, TTK.