Türk dünyası bugün · Devlet

Moğolistan

Hunların, Göktürklerin ve Uygurların başkentlerinin, Orhun Yazıtları’nın ve Ötüken’in bulunduğu, Türk tarihinin beşiği olan bozkır ülkesi.

Moğolistan, Orta Asya’nın doğusunda, Rusya ile Çin arasında yer alan bozkır ülkesidir. Moğollar Türk değildir; ancak bugünkü Moğolistan toprakları, Türk tarihinin en önemli devletlerinin kurulduğu ve Türkçenin ilk yazılı belgelerinin dikildiği yerdir. Bu yüzden Türk tarihinin beşiği sayılır.

İçindekiler
  1. Türk tarihinin yurdu
  2. Moğol tarihi
  3. Türk–Moğol bağları
  4. Bugün
  5. Kaynakça

Türk tarihinin yurdu

Asya Hunları, Göktürkler ve Uygurlar devletlerini bu topraklarda kurdu. Türklerin kutsal ormanı Ötüken, Göktürk kağanlarının ve Uygurların merkezi Orhun Vadisi ve Uygur başkenti Ordu Balık buradadır. Orhun Yazıtları, Bugut Yazıtı ve Tonyukuk Yazıtı Moğolistan’dadır; Orhun Vadisi Kültürel Peyzajı UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.

Moğol tarihi

13. yüzyılda Cengiz Han burada Moğol İmparatorluğu’nu kurdu; başkent Karakurum, Orhun Vadisi’nde, Uygur başkentinin yakınında yükseldi. Moğol imparatorluğunun yazı dili Uygur alfabesinden türetildi; bugünkü Moğolistan’da bu eski Moğol yazısı yeniden yaygınlaştırılmaktadır.

Türk–Moğol bağları

Türkçe ile Moğolca arasında yüzlerce ortak kelime ve benzer dil yapısı vardır; bunun ortak bir kökenden mi yoksa uzun komşuluktan mı geldiği Altay dil ailesi tartışmasının konusudur. Moğolistan’ın batısındaki Bayan-Ölgii ilinde Kazak Türkleri çoğunluktadır; kuzeyde Tuva ve Uriyanhay Türkleri yaşar. Türkiye, TİKA aracılığıyla Orhun yazıtlarının korunması ve Kül Tigin ile Bilge Kağan anıt alanlarının düzenlenmesi için projeler yürütmüştür.

Bugün

Moğolistan’ın ekonomisi bakır, altın ve kömür madenciliğine ve hayvancılığa dayanır. Nüfusunun önemli bir kısmı hâlâ göçebe ya da yarı göçebe yaşar.

Kaynakça

  • Ahmet Taşağıl, Gök-Türkler, TTK.
  • Christopher P. Atwood, Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, Facts on File.
  • IMF, World Economic Outlook, Ekim 2026.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Moğolistan için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →