Osmanlı · Kavram ve eser

Mehter

Kös, davul, zurna ve borularıyla dünyanın en eski askerî bandolarından biri; kökü Türklerin tuğ ve davul geleneğine dayanır.

Mehter, Osmanlı ordusunun askerî müzik topluluğudur ve dünyanın en eski askerî bandolarından biri kabul edilir. Kökü, eski Türk devletlerinde hükümdarlık simgesi olan tuğ ve davul (“tabl ve alem”) geleneğine dayanır. Selçuklu sultanlarının da kendi nevbet takımları vardı.

İçindekiler
  1. Çalgılar
  2. Görevi
  3. Avrupa’ya etkisi
  4. Kaldırılış ve yeniden doğuş
  5. Kaynakça

Çalgılar

Mehterde kös (büyük davul), davul, nakkare (küçük çifte davul), zurna, boru ve zil kullanılır. Takımın başında mehterbaşı bulunur; topluluğun sesi uzaklardan duyulacak kadar güçlüdür.

Görevi

Mehter savaşta askerin moralini yükseltir, düşmana korku verir ve komuta işaretlerini duyururdu. Barışta padişahın ve devletin gücünü simgeler, belirli vakitlerde nevbet çalardı.

Avrupa’ya etkisi

Mehter müziği 18. yüzyılda Avrupa’da “alla turca” modasını başlattı. Mozart’ın 11. piyano sonatının son bölümü (“Rondo alla Turca”) ve Beethoven’ın bazı eserleri bu etkinin örnekleridir. Avrupa orkestralarına zil ve büyük davulun girmesinde de mehterin payı vardır.

Kaldırılış ve yeniden doğuş

Mehter, 1826’da Yeniçeri Ocağı ile birlikte kaldırıldı. 20. yüzyılda yeniden kuruldu; bugün İstanbul’daki Askerî Müze’de konserler verir. “Ceddin Deden” bilinen en ünlü mehter marşlarındandır.

Kaynakça

  • Haydar Sanal, Mehter Musikisi, MEB, 1964.
  • Walter Feldman, Music of the Ottoman Court, 1996.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Mehter için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →