Yapısı
- Kerege: Birbirine geçmeli ahşap çıtalardan oluşan, açılıp kapanabilen kafes duvar.
- Uuk: Duvardan tepedeki halkaya uzanan eğri çatı çubukları.
- Tündük (çanırak): Çatının ortasındaki dairesel ahşap halka. Duman buradan çıkar, ışık buradan girer.
- Keçe: Koyun yününden yapılan, yalıtım sağlayan örtüler; dışı ve içi dokuma kuşaklarla bağlanır.
Bir yurt, bir aile tarafından birkaç saatte kurulup sökülebilir ve develer ya da atlarla taşınabilir.
Anlamı
Yurdun içi belirli bir düzene göre yerleşilir: Kapının karşısındaki onur yeri (tör) misafirlere ve yaşlılara ayrılır; erkekler ve kadınlar için ayrı bölümler vardır. Tündük, gökyüzüne açılan kapı olarak kutsal sayılır ve kuşaktan kuşağa aktarılır. Kırgızistan bayrağının ortasındaki güneşin içinde bir tündük bulunur. “Yurt” kelimesi Türkçede bugün “vatan” anlamında yaşar.
Kaynakça
- UNESCO, “Traditional knowledge and skills in making Kyrgyz and Kazakh yurts” (2014).
- Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş, Kültür Bakanlığı.