Göktürkler ve Uygurlar · Yer

Ordu-Balık

Uygur Kağanlığı’nın başkenti; bozkırda kurulmuş ilk büyük surlu Türk şehirlerinden biri.

Ordu-Balık (“saray şehri”; bugün Karabalgasun), Uygur Kağanlığı’nın 8.–9. yüzyıldaki başkentidir. Orhun Vadisi’nde kurulan şehir, yüksek toprak surları, sarayı, tapınakları ve ticaret mahalleleriyle bozkırda kurulmuş ilk büyük surlu Türk şehirlerinden biriydi. 840’ta Yenisey Kırgızlarının saldırısıyla yıkıldı.

İçindekiler
  1. Kuruluşu
  2. Temim bin Bahr’ın tanıklığı
  3. Yıkılışı
  4. Kaynakça

Kuruluşu

Uygur Kağanı Moyunçur (Bayan Çor) döneminde, 8. yüzyılın ortasında Orhun ırmağı kıyısında inşa edildi. Uygurların Tang Çin’iyle ticaretinden ve An Lushan isyanında verdikleri yardım karşılığında aldıkları ipekten elde edilen zenginlik, şehrin büyümesini sağladı. Soğdlu tüccarlar ve zanaatkârlar şehirde önemli bir topluluk oluşturuyordu.

Temim bin Bahr’ın tanıklığı

821 dolayında Uygur ülkesine giden Arap seyyah Temim bin Bahr, Ordu-Balık’ı on iki demir kapılı, kalabalık, çarşıları ve tarlalarla çevrili büyük bir şehir olarak anlatır. Kağanın sarayının üzerinde, uzaktan görülebilen altın bir çadır bulunduğunu yazar.

Yıkılışı

840’ta Kırgızlar Ordu-Balık’ı ele geçirip yaktı; Uygur kağanı öldürüldü ve halk dağıldı. Kalıntılar bugün de görülebilen yüksek toprak surlar ve bir kale tepesinden oluşur. Burada bulunan üç dilli (Türkçe, Soğdca, Çince) Karabalgasun Yazıtı, Uygurların Maniheizmi kabulünü anlatır.

Kaynakça

  • Vladimir Minorsky, “Tamīm ibn Baḥr’s Journey to the Uyghurs”, BSOAS 12 (1948).
  • Colin Mackerras, The Uighur Empire, 1972.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Ordu-Balık için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →