Bulunuşu ve tanımı
Yazıt 1956’da Moğolistan’ın Bugut bölgesinde bulundu; bugün Tsetserleg’deki müzede korunur. Kaplumbağa biçimli bir kaide üzerinde duran taşın üç yüzü Soğdca, dördüncü yüzü Brahmi yazısıyla yazılmıştır. Brahmi yüzü çok aşınmıştır.
İçeriği
Soğdca metin, I. Göktürk Kağanlığı’nın kağanlarından, özellikle Mukan Kağan’dan ve Taspar Kağan’dan söz eder ve Budizm’in sarayda yayılmasıyla ilişkili ifadeler içerir. Taspar Kağan’ın ölümünden sonra, yaklaşık 581–587 arasında dikildiği düşünülür.
Kurt kabartması
Taşın tepesinde, ayakta duran bir dişi kurdun altında küçük bir insan figürü yer alır. Bu sahne, Çin kaynaklarının anlattığı efsaneyle örtüşür: Katliamdan kurtulan ve ayakları kesilen bir çocuğu dişi bir kurt besler; Göktürk hükümdar soyu Aşina ondan türer. Bazı araştırmacılar, kabartmadaki figürün kesik uzuvlarla tasvir edildiğini ve efsanenin doğrudan görselleştirildiğini düşünür.
Kaynakça
- S. G. Klyashtorny ve V. A. Livshits, “The Sogdian Inscription of Bugut Revised”, Acta Orientalia Hungarica 26 (1972).
- Alexander Vovin, “A Sketch of the Earliest Mongolic Language: The Brāhmī Bugut and Khüis Tolgoi Inscriptions”, International Journal of Eurasian Linguistics 1 (2019).