Kökeni
Çin kaynakları Aşina soyunun kökenine dair birkaç farklı rivayet aktarır. En yaygın olanına göre Türklerin ataları bir komşu devlet tarafından yok edildi, yalnız on yaşında bir çocuk kurtuldu. Bir dişi kurt çocuğu besledi ve ondan on oğul doğurdu. Bu oğullardan biri Aşina’ydı ve soy onun adını aldı. Aşina soyu daha sonra Altay dağlarının güneyine yerleşerek Juan-juan kağanlığı için demir işledi.
Adın anlamı
Aşina adının kökeni tartışmalıdır. Bir görüşe göre Hotan Sakacasındaki “mavi” anlamına gelen bir kelimeden türemiştir; bu, “Gök Türk” adıyla ilişkilendirilir. Başka bir görüş, adı kurtla ilgili bir kelimeye bağlar. Türk milliyetçi geleneğinde kurt anaya verilen “Asena” adı da Aşina’dan türetilmiştir.
Aşina mirası
Göktürklerin yıkılmasından sonra da Aşina soyundan gelmek, bozkırda meşruiyet kaynağı olarak görüldü. Hazar kağanlarının Aşina soyundan geldiği ileri sürülür. Göktürk sancaklarındaki altın kurt başı, bu soyun sembolüydü.
Soy ağacı
Aşina hanedanı · Göktürk kağanlarıI. Kağanlık kurucuları kardeştir; II. Kağanlık’ı kuran Kutluk kolu da Aşina soyundandır. İki kol arasındaki kuşaklar kaynaklarda kesin değildir.
- Aşina soyu
- Bumin Kağanö. 552
- Kara (İssık) Kağan552–553
- Mukan Kağan553–572
- Taspar Kağan572–581
- İstemi Yabguö. 576
- Tardubatı kanadı
- Kutluk kolu · II. Kağanlık
- İlteriş Kutluk Kağan682–692
- Bilge Kağan716–734
- Tengri Kağan734–741
- Kül Tigin684–731
- Bilge Kağan716–734
- Kapgan Kağan692–716
- İnel Kağan716
- İlteriş Kutluk Kağan682–692
- Bumin Kağanö. 552
Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.
Kaynakça
- Zhou shu, 50. bölüm; Sui shu, 84. bölüm.
- Peter B. Golden, “The Ethnogonic Tales of the Türks”, The Medieval History Journal 21 (2018).
- Ahmet Taşağıl, Gök-Türkler, TTK.