Bozkır mirası · Kişi

Cengiz Han

Bozkır boylarını birleştirip Moğol İmparatorluğu’nu kuran, Türk ve Moğol tarihinin en büyük cihangirlerinden biri.

Cengiz Han (asıl adı Temüçin), bozkırdaki dağınık boyları birleştirerek 1206’da Moğol İmparatorluğu’nu kuran hükümdardır. Kurduğu devlet, Türk boylarını da içine alarak Asya’nın ve Doğu Avrupa’nın büyük bölümüne yayıldı.

İçindekiler
  1. Gençliği
  2. Kağan olması
  3. Fetihler
  4. Mirası
  5. Kaynakça

Gençliği

Temüçin küçük yaşta babası Yesügey’i kaybetti; ailesi boyu tarafından yalnız bırakıldı ve zor yıllar geçirdi. Eşi Börte’nin kaçırılması ve kurtarılması, ittifaklar ve savaşlarla güç kazandı. Kerait ve Nayman gibi güçlü boyları yendi.

Kağan olması

1206’da Onon Irmağı kıyısında toplanan kurultay onu “Cengiz Han” unvanıyla kağan ilan etti. Orduyu onluk, yüzlük, binlik ve tümen birlikleri hâlinde yeniden düzenledi; boy bağlarını ordu düzeninin içinde eritti. Yasa adıyla bilinen kuralları, imparatorluğun hukuk temeli sayıldı.

Fetihler

1209’da Uygurlar kendisine bağlandı. Kuzey Çin’e seferler yaptı. 1218’de Harezmşahlar’a giden ticaret kervanının öldürülmesi üzerine 1219’da Harezmşahlar üzerine yürüdü; Buhara, Semerkant ve Horasan şehirleri düştü. 1227’de bir sefer sırasında öldü; mezarının yeri bilinmemektedir.

Mirası

Ölümünden sonra oğulları ve torunları imparatorluğu genişletti. Batıdaki ulusları zamanla Türkleşti; Altın Orda ve Timur devleti bu mirasın Türk dünyasındaki devamıdır.

Kaynakça

  • Moğolların Gizli Tarihi, çev. Ahmet Temir, TTK.
  • Cüveynî, Tarih-i Cihangüşa, çev. Mürsel Öztürk, TTK.
  • Paul Ratchnevsky, Genghis Khan: His Life and Legacy, Blackwell, 1991.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Cengiz Han için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →