Antik ve erken Orta Çağ
Şehrin eski çekirdeği bugünkü Afrasiyab tepesidir. Büyük İskender MÖ 329’da şehri aldı; Yunanlar ona Marakanda diyordu. Soğd döneminde Semerkant, İpek Yolu ticaretini yöneten Soğdlu tüccarların merkeziydi. Afrasiyab’da bulunan 7. yüzyıla ait duvar resimleri, Semerkant hükümdarının huzuruna gelen elçiler arasında uzun saçlı Göktürk askerlerini gösterir. 8. yüzyılın başında Araplar şehri fethetti.
Türk–İslam dönemi
Semerkant, Samaniler döneminde ve Batı Karahanlıların merkezi olarak gelişti. 1220’de Cengiz Han’ın ordusu şehri büyük ölçüde yıktı.
Timur’un başkenti
Timur 1370’ten sonra Semerkant’ı başkenti yaptı ve fethettiği ülkelerden getirdiği ustalarla şehri yeniden inşa ettirdi. Bibi Hanım Camii, Şah-ı Zinde türbeler topluluğu ve Timur’un gömülü olduğu Gur-i Emir bu dönemin eserleridir. Torunu Uluğ Bey, Registan meydanında medrese ve şehrin dışında büyük bir rasathane kurdurdu. Registan’daki diğer iki medrese (Şirdar ve Tilla Kari) 17. yüzyılda eklendi.
Kaynakça
- UNESCO Dünya Mirası Merkezi, “Samarkand – Crossroad of Cultures” (603).
- Ruy González de Clavijo, Timur’a Elçilik.