Türk–İslam · Kişi

Yunus Emre

Anadolu Türkçesiyle yazdığı sade ve derin şiirlerle sevgiyi, insanı ve Tanrı’yı anlatan, Türk şiirinin kurucu büyük ozanı.

Yunus Emre, 13. yüzyılın ikinci yarısıyla 14. yüzyılın başında Anadolu’da yaşamış, Türkçeyi bir gönül ve düşünce dili hâline getiren büyük şairdir. Şiirlerinde kullandığı sade halk dili, yedi yüzyıl sonra bile kolayca anlaşılır. Türk edebiyatında onun kadar sevilen ve yaygın tanınan pek az şair vardır.

İçindekiler
  1. Hayatı
  2. Dili
  3. Düşüncesi
  4. Mirası
  5. Kaynakça

Hayatı

Hayatı hakkında kesin bilgiler azdır. Bir kayda göre 1320 yılında 82 yaşında öldü. Menkıbeye göre gençliğinde Hacı Bektaş-ı Veli’den buğday istemeye gitti, ardından Hacı Bektaş’ın yönlendirmesiyle Taptuk Emre’nin dergâhına girdi. Bu dergâhta kırk yıl odun taşıdığı ve tek bir eğri odun getirmediği anlatılır. Menkıbe, sabrın ve doğruluğun simgesi olarak sevilir.

Dili

Yunus, dönemin aydınlarının Farsça ve Arapça yazdığı bir çağda halkın konuştuğu Türkçeyle yazdı. Hece ölçüsünü ve aruzu kullandı; şiirleri ilahiler ve nefesler olarak dergâhlarda, camilerde ve evlerde okunarak kuşaktan kuşağa geçti. “Gelin tanış olalım / İşi kolay kılalım / Sevelim sevilelim / Dünya kimseye kalmaz” dizeleri bu sadeliğin en bilinen örneklerindendir.

Düşüncesi

Yunus’un şiirlerinde Tanrı sevgisi, insan sevgisine ve bütün yaratılmışlara saygıya dönüşür. Dünya malının geçiciliği, gönül yıkmamanın değeri ve ölümün herkes için eşit olduğu, şiirlerinin başlıca konularıdır. “Bir ben vardır bende benden içeri” dizesi, insanın kendi içindeki derinliği arayışını anlatır.

Mirası

1307’de yazdığı mesnevi biçimindeki Risâletü’n-Nushiyye (Öğütler Kitabı) ve şiirlerinin toplandığı Dîvân, Türk tasavvuf edebiyatının temel eserleridir. UNESCO, doğumunun 750. yılı sebebiyle 1991’i Yunus Emre Yılı ilan etti. Türkiye’nin dünyadaki kültür merkezleri de bugün onun adını taşır.

Kaynakça

  • Abdülbâki Gölpınarlı, Yunus Emre: Hayatı ve Bütün Şiirleri, YKY.
  • Mustafa Tatçı, Yunus Emre Divanı, Kültür Bakanlığı.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Yunus Emre için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →