Kuruluş
Teşkilatın temeli, 3 Ekim 2009’da Nahçıvan’da imzalanan anlaşmayla kurulan Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’dir (Türk Keneşi). Kurucu üyeler Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan’dı; Özbekistan 2019’da tam üye oldu. 12 Kasım 2021’deki İstanbul Zirvesi’nde konseyin adı Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirildi.
Üyeler ve gözlemciler
Tam üyeler Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’dır. Macaristan 2018’de, Türkmenistan 2021’de, KKTC ise 2022’de gözlemci statüsü aldı. Genel Sekreterlik İstanbul’dadır.
Kardeş kuruluşlar
TDT çatısı altında ya da onunla birlikte çalışan kuruluşlar vardır: kültür ve sanat alanında TÜRKSOY (1993), parlamentolar arasında TÜRKPA (2008), bilim alanında Astana’daki Uluslararası Türk Akademisi, mirasın korunması için Bakü’deki Türk Kültür ve Miras Vakfı. 2023’te üye ülkelerin ortak yatırımlarını desteklemek için Türk Yatırım Fonu kuruldu.
Ortak projeler
Teşkilat ulaşım, gümrük, enerji, eğitim ve dijital ekonomi alanlarında ortak projeler yürütür. Hazar üzerinden Türkiye’ye ve Avrupa’ya uzanan Orta Koridor, üye ülkelerin en önemli ortak hedeflerinden biridir. 2024’te kabul edilen 34 harfli Ortak Türk Alfabesi, dil alanındaki en somut adımdır.
Kaynakça
- Türk Devletleri Teşkilatı, Nahçıvan Anlaşması (2009) ve zirve bildirileri.
- TDT Genel Sekreterliği resmî yayınları.