Arka plan
15. yüzyılın ortasında Bizans, İstanbul ve çevresindeki küçük bir bölgeden ibaretti; ama surları dünyanın en güçlü savunmalarından biriydi. Osmanlılar daha önce şehri birkaç kez kuşatmış, ancak alamamışlardı. 1451’de tahta çıkan genç Mehmed, fethi devletin geleceği için zorunlu görüyordu. 1452’de Boğaz’ın Avrupa yakasında Rumeli Hisarı’nı yaptırdı ve Karadeniz’den gelecek yardımı kesti.
Hazırlıklar
Mehmed, Macar usta Urban’a surları yıkabilecek dev toplar döktürdü; bunlardan en büyüğü yüzlerce kiloluk taş gülleler atabiliyordu. Kuşatma için büyük bir ordu ve donanma hazırlandı. Bizans tarafında İmparator XI. Konstantinos, Cenevizli komutan Giovanni Giustiniani’nin getirdiği askerlerle birlikte birkaç bin kişilik bir savunma gücü toplayabildi. Haliç’in ağzı büyük bir zincirle kapatılmıştı.
Kuşatma
6 Nisan’da kuşatma başladı ve kara surları haftalarca toplarla dövüldü. 20 Nisan’da yardıma gelen Ceneviz gemilerinin Osmanlı donanmasını yararak Haliç’e girmesi Osmanlı tarafında büyük moral bozukluğu yarattı. Bunun üzerine 22 Nisan gecesi, yaklaşık yetmiş gemi Galata’nın arkasındaki tepelerden yağlanmış kızaklar üzerinde karadan yürütülerek Haliç’e indirildi. Bu hamle, surları Haliç tarafından da tehdit altına aldı ve savunmayı böldü.
Son hücum
29 Mayıs gecesi başlayan genel hücum, sabaha kadar dalgalar hâlinde sürdü. Giustiniani’nin ağır yaralanıp savaş alanından çekilmesi savunmayı sarstı. Yeniçeriler Topkapı (Aziz Romanos kapısı) çevresindeki gediklerden şehre girdi. Son Bizans imparatoru Konstantinos savaşırken öldü. Mehmed aynı gün şehre girerek Ayasofya’ya gitti ve burayı camiye dönüştürdü.
Sonuçları
Mehmed İstanbul’u Osmanlı başkenti yaptı ve “Fatih” (fetheden) unvanıyla anıldı. Şehir yeniden imar edildi ve Anadolu ile Balkanlardan getirilen halkla yeniden şenlendi; Rum Ortodoks patrikliği yeniden kuruldu. Fetih, Osmanlı Devleti’ni bir imparatorluğa dönüştürdü ve Doğu Akdeniz’in siyasi dengesini değiştirdi. İstanbul’dan İtalya’ya göç eden Bizanslı bilginlerin Rönesans’a katkıda bulunduğu da anılır.
Soy ağacı
Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye
- Ertuğrul Gazi
- Osman Gaziö. 1324
- Orhan Gazi1324–1362
- Süleyman Paşaö. 1357
- I. Murad1362–1389
- Savcı Bey
- I. Bayezid (Yıldırım)1389–1402
- Süleyman Çelebi
- İsa Çelebi
- Musa Çelebi
- I. Mehmed (Çelebi)1413–1421
- II. Murad1421–1451
- II. Mehmed (Fatih)1451–1481
- II. Bayezid1481–1512
- I. Selim (Yavuz)1512–1520
- I. Süleyman (Kanuni)1520–1566
- Şehzade Mustafaö. 1553
- II. Selim1566–1574
- Şehzade Bayezidö. 1561
- I. Süleyman (Kanuni)1520–1566
- I. Selim (Yavuz)1512–1520
- Cem Sultanö. 1495
- II. Bayezid1481–1512
- II. Mehmed (Fatih)1451–1481
- II. Murad1421–1451
- Mustafa Çelebi
- Yakub Çelebiö. 1389
- Alaeddin Paşa
- Orhan Gazi1324–1362
- Osman Gaziö. 1324
Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.
Kaynakça
- Tursun Bey, Târîh-i Ebü’l-Feth; Kritovulos, Tarih; Dukas ve Sfrancis’in kronikleri.
- Steven Runciman, The Fall of Constantinople 1453, Cambridge, 1965.
- Feridun Emecen, Fetih ve Kıyamet 1453, 2012.