Ailesi ve gençliği
Çağrı, Selçuk Bey’in oğlu Mikail’in oğludur. Babası erken öldüğü için o ve kardeşi Tuğrul dedelerinin yanında yetişti. İki kardeş, “Tuğrul” (doğan kuşu) ve “Çağrı” (bir tür şahin) gibi yırtıcı kuş adları taşıyordu; bu adlar, Oğuz boylarının ongun kuşu geleneğini hatırlatır.
Anadolu keşif seferi
Selçuklu kaynaklarına göre Çağrı, 1015–1021 arasında küçük bir atlı kuvvetle Horasan’dan Azerbaycan üzerinden Doğu Anadolu’ya kadar ilerledi, Bizans ve Ermeni topraklarına akınlar yaptı ve geri döndü. Bu sefer, Türklerin Anadolu’yu tanımasının ilk adımlarından biri olarak yorumlanır.
Devletin kuruluşu
1035’te Horasan’a geçen Selçuklular arasında Çağrı, askerî liderliğiyle öne çıktı. Merv’i alarak burayı merkez yaptı. 1040 Dandanakan zaferinde belirleyici rol oynadı; savaştan sonra Horasan ve doğu bölgeleri onun yönetimine verildi. Gaznelilerle Horasan’ın doğusundaki mücadele onun döneminde sürdü.
Ölümü
Çağrı Bey 1060’ta Serahs’ta öldü. Yerine Horasan’da oğlu Alp Arslan geçti. 1063’te Tuğrul ölünce Alp Arslan bütün Selçuklu topraklarının sultanı oldu.
Mirası
- Selçuklu devletinin askerî kurucusu olarak anılır.
- Soyundan gelen Alp Arslan ve Melikşah ile Selçuklular en parlak dönemlerini yaşadı.
Soy ağacı
Selçuklu hanedanıBüyük Selçuklu sultanları Mikail kolundan, Anadolu Selçuklu sultanları Arslan Yabgu kolundan gelir.
- Dukak
- Selçuk Bey
- Mikail
- Tuğrul Bey1040–1063
- Çağrı Beyö. 1060
- Alp Arslan1063–1072
- Melikşah1072–1092
- Berkyaruk1094–1105
- I. Mahmud1092–1094
- Muhammed Tapar1105–1118
- Sencer1118–1157
- TutuşSuriye
- Melikşah1072–1092
- KavurdKirman
- Alp Arslan1063–1072
- Arslan Yabgu
- Kutalmış
- I. Süleyman Şah1075–1086
- I. Kılıç Arslan1092–1107
- I. Mesud1116–1156
- II. Kılıç Arslan1156–1192
- I. Mesud1116–1156
- I. Kılıç Arslan1092–1107
- I. Süleyman Şah1075–1086
- Kutalmış
- Musa Yabgu
- Mikail
- Selçuk Bey
Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.
Kaynakça
- İbnü’l-Esir, el-Kâmil fi’t-Târîh.
- Osman Turan, Selçuklular Tarihi ve Türk–İslam Medeniyeti.
- Ali Sevim ve Erdoğan Merçil, Selçuklu Devletleri Tarihi, TTK.