Tarihi
Devletin güçlenmesi Kara Yusuf döneminde oldu. Timur’un seferleri sırasında Osmanlı ve Memlük topraklarına sığınan Kara Yusuf, Timur’un ölümünden sonra geri dönerek Tebriz’i aldı. 1408’de Timurlu kuvvetlerini yendi.
Cihan Şah
En uzun hükümdarlık Cihan Şah’ındır. Onun zamanında devlet İran’ın büyük bölümüne yayıldı. Cihan Şah, “Hakîkî” mahlasıyla Türkçe ve Farsça şiirler yazdı; Tebriz’deki Gök Mescit (Mavi Cami) onun döneminde yapıldı.
Yıkılış
1467’de Cihan Şah, Akkoyunlu Uzun Hasan’a yenilip öldürüldü; devlet kısa süre sonra sona erdi.
Kökeni ve yurdu
Karakoyunlu beyleri Oğuzların Yıva boyuna bağlanır. Başlangıçta Van Gölü’nün kuzeyi ile Musul arasında yaşayan Türkmen obalarının başındaydılar. 14. yüzyılın sonunda Celayirlilerin hizmetinde güçlendiler; 1410’da Celayirlileri yenerek Bağdat ve Irak’ı da topraklarına kattılar.
Kültür
Karakoyunlu sarayında Türkçe ve Farsça edebiyat birlikte gelişti. Cihan Şah’ın eşi Can Begüm’ün 1465’te Tebriz’de yaptırdığı Gök Mescid, mavi çinileri yüzünden “Firuze-i İslam” (İslam’ın firuzesi) diye anılır. Karakoyunlular, Azerbaycan ve Doğu Anadolu’da Türkmen nüfusunun yoğunlaşmasında önemli rol oynadı.
Kaynakça
- Faruk Sümer, Kara Koyunlular, TTK.