İçindekiler
Bağımsız Türk devletleri
- Türkiye · Ankara · yaklaşık 85,7 milyon kişi
- Azerbaycan · Bakü · yaklaşık 10,2 milyon
- Kazakistan · Astana · yaklaşık 20,8 milyon
- Özbekistan · Taşkent · yaklaşık 37–39 milyon
- Türkmenistan · Aşkabat · yaklaşık 7–7,6 milyon
- Kırgızistan · Bişkek · yaklaşık 7,2 milyon
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti · Lefkoşa · yalnız Türkiye tarafından tanınır
Ekonomi
IMF’nin 2026 tahminlerine göre altı Türk devletinin toplam milli geliri 2,5 trilyon doları aşar. Bunun büyük kısmını Türkiye (yaklaşık 1,8 trilyon $) oluşturur; onu Kazakistan (yaklaşık 400 milyar $) ve Özbekistan (yaklaşık 180 milyar $) izler. Kazakistan, Azerbaycan ve Türkmenistan petrol ve doğal gaz zenginlikleriyle, Özbekistan genç nüfusu ve hızlı büyümesiyle öne çıkar. Hazar Denizi’nden Türkiye’ye uzanan boru hatları ve Orta Koridor demiryolu, Türk dünyasını Avrupa ile Asya arasında bir köprü hâline getiriyor.
Diğer Türk toplulukları
Bağımsız devletlerin dışında da büyük Türk toplulukları yaşar:
- Rusya Federasyonu: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaşistan, Saha (Yakutistan), Tuva, Hakasya ve Altay cumhuriyetleri; Kafkasya’da Karaçay, Balkar, Kumuk ve Nogay Türkleri.
- Çin: Doğu Türkistan’da (Sincan) Uygurlar ve Kazaklar.
- İran: Güney Azerbaycan’da milyonlarca Azerbaycan Türkü ve Türkmenler.
- Diğer: Moldova’da Gagavuzlar (Gagavuz Yeri), Kırım’da Kırım Tatarları, Irak’ta Türkmenler, Afganistan’da Özbek ve Türkmenler, Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Yunanistan’da (Batı Trakya) Türkler.
İş birliği
1990’ların başında Sovyetler Birliği dağılınca Türkiye, yeni bağımsız Türk cumhuriyetlerini ilk tanıyan ülke oldu. Bugün bu iş birliğinin çatısı Türk Devletleri Teşkilatı’dır. TÜRKSOY kültürde, TÜRKPA parlamentolar arasında, Türk Akademisi bilimde ortak çalışmalar yürütür. 2024’te kabul edilen 34 harflik Ortak Türk Alfabesi, Türk dillerinin Latin harfleriyle ortak bir yazımda buluşması için önemli bir adımdır.
Ortak dil, ortak hafıza
Türk halklarını birbirine bağlayan en güçlü bağ dildir: Türk dilleri aynı kökten gelir ve özellikle aynı kolda yer alanlar birbirini kolayca anlar. Orhun Yazıtları, Dede Korkut, Manas, Nevruz, at kültürü ve ortak tarih bilinci de bu bağın parçasıdır.
Kaynakça
- IMF, World Economic Outlook, Ekim 2026.
- Türk Devletleri Teşkilatı resmî yayınları.
- Peter B. Golden, Türk Halkları Tarihine Giriş, Karam.