İçindekiler
Bozkırın efendileri
Kıpçaklar tek bir devlet kurmadılar; güçlü boy birlikleri hâlinde yaşadılar. Rus knezlikleri ve Bizans ile savaşıp anlaşmalar yaptılar. Rus destanı İgor Bölüğü Destanı, Kıpçaklara karşı yapılan bir seferi anlatır. Bozkırda Kıpçaklara ait çok sayıda insan biçimli taş heykel bulunur.
Moğol istilası ve dağılış
1223’te Kalka Savaşı’nda Kıpçaklar ve Rus knezleri Moğollara yenildi. 1239 dolayında Han Köten önderliğindeki Kumanların bir bölümü Macaristan’a sığındı; bugün Macaristan’daki Kunság (Kumanya) bölgesi onların adını taşır. Bozkırda kalan Kıpçaklar Altın Orda’nın çoğunluğunu oluşturdu ve Moğolları Türkleştirdi.
Mısır’daki Kıpçaklar
Kıpçak bozkırından getirilen gençler Mısır’da Memlük Sultanlığı’nı kurdu. Kıpçak Türkçesi bugün Kazak, Tatar, Başkurt, Kırgız ve Kırım Tatar dillerinde yaşar. 14. yüzyıldan kalma Codex Cumanicus, Kuman dilinin en önemli sözlüğüdür.
Gürcistan’daki Kıpçaklar
1118’de Gürcü kralı IV. David, Selçuklulara karşı güçlü bir ordu kurmak için kırk bin Kıpçak ailesini ülkesine davet etti. Kıpçak süvarileri Gürcü ordusunun bel kemiği oldu ve bölgedeki dengeleri değiştirdi. Bu örnek, Kıpçakların ne kadar aranan savaşçılar olduğunu gösterir.
Hayat tarzı
Kıpçaklar atlı göçebeydi; yazın kuzeydeki otlaklara, kışın güneydeki ırmak boylarına göçerlerdi. Kurganların üzerine diktikleri, elinde kap tutan insan biçimli taş heykeller bugün Ukrayna ve Rusya bozkırlarında müzelerde sergilenir. Kıpçak kadınlarının toplumda saygın bir yeri vardı; bazı heykeller kadınları tasvir eder.
Kaynakça
- Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples, 1992.
- Codex Cumanicus, Venedik, Marciana Kütüphanesi.