Türk–İslam · Savaş ve olay

Malazgirt Meydan Muharebesi

Alp Arslan’ın Bizans İmparatoru IV. Romanos Diogenes’i yenip esir aldığı, Anadolu’nun kapısını Türklere açan zafer.

Malazgirt Meydan Muharebesi, 26 Ağustos 1071’de Muş’un Malazgirt ovasında Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan ile Bizans İmparatoru IV. Romanos Diogenes arasında yapılan savaştır. Selçukluların zaferi ve imparatorun esir alınmasıyla sonuçlandı. Türk tarihinin dönüm noktalarından biri olarak, Anadolu’nun Türk yurdu olmasının başlangıcı kabul edilir.

İçindekiler
  1. Arka plan
  2. Savaş
  3. İmparatorun esareti
  4. Sonuçları
  5. Kaynakça

Arka plan

11. yüzyılın ortasından itibaren Türkmen akıncıları Doğu Anadolu’da Bizans topraklarına giriyordu. Alp Arslan 1064’te Ani’yi almıştı. 1068’de Bizans tahtına çıkan asker kökenli Romanos Diogenes, Türk akınlarını durdurmak için seferler düzenledi. 1071 baharında, Peçenek ve Uz (Oğuz) paralı askerlerinin de bulunduğu büyük bir orduyla Doğu Anadolu’ya yürüdü ve Malazgirt kalesini aldı.

Alp Arslan bu sırada Mısır’daki Fatımîlere karşı Suriye’de seferdeydi. Bizans ordusunun ilerleyişini haber alınca hızla geri döndü.

Savaş

Alp Arslan savaştan önce barış teklif ettiyse de Romanos reddetti. Rivayete göre sultan beyaz giyinerek “Burada şehit olursam bu beyaz elbise kefenim olsun” dedi ve ordusuyla birlikte namaz kıldı. Cuma günü öğleden sonra başlayan savaşta Selçuklu atlı okçuları, hilal biçiminde bir düzen alarak geri çekilir gibi yaptı; Bizans ordusu onları takip ederken kanatlardan sarıldı. Bizans ordusundaki Uz ve Peçenek birliklerinin Selçuklu tarafına geçtiği anlatılır. Akşam olunca imparator geri çekilme emri verdi; ancak arka safları yöneten Andronikos Dukas’ın, imparatorun öldüğü söylentisini yayarak birliğini savaş alanından çekmesi Bizans ordusunun dağılmasına yol açtı. Romanos savaşarak yaralandı ve esir düştü.

İmparatorun esareti

Esir imparator, Alp Arslan’ın huzuruna getirildi. Kaynaklarda aktarılan konuşmaya göre sultan, kendisi esir düşseydi ne yapacağını sordu; Romanos “Belki seni öldürür ya da kırbaçlatırdım” deyince Alp Arslan ona “Ben sana bundan daha ağırını yapacağım: Seni affedip serbest bırakacağım” diye karşılık verdi. Romanos fidye ve yıllık vergi karşılığında serbest bırakıldı. Ancak İstanbul’da tahtı kaybetmişti; Dukas ailesiyle yaptığı mücadeleyi kaybedip gözlerine mil çekildi ve kısa süre sonra öldü.

Sonuçları

Malazgirt’ten sonra Bizans’ın doğu savunması çöktü. Türkmen boyları Anadolu içlerine hızla yayıldı; birkaç yıl içinde Kutalmışoğlu Süleyman Şah İznik’te Anadolu Selçuklu Devleti’ni kurdu. Bizans’ın Batı’dan yardım istemesi, Birinci Haçlı Seferi’nin nedenlerinden biri oldu. 26 Ağustos, 1922’deki Büyük Taarruz’un başlangıç günüyle birlikte Türkiye’de anılır.

Kaynakça

  • Mihail Attaleiates, Historia; Mihail Psellos, Khronographia.
  • İbnü’l-Esir, el-Kâmil fi’t-Târîh.
  • Carole Hillenbrand, Turkish Myth and Muslim Symbol: The Battle of Manzikert, Edinburgh, 2007.
  • Osman Turan, Selçuklular Tarihi ve Türk–İslam Medeniyeti.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Malazgirt Meydan Muharebesi için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →