Orhun Yazıtları’nda kut
Bilge Kağan, tahta çıkışını şöyle anlatır:
Tanrı buyurduğu için, kendim kutlu olduğum için kağan oldum.
Yazıtlara göre Türk milleti töresini bozup kağanına ihanet ettiğinde Tanrı onu cezalandırmış ve devlet kaybedilmiştir; kağanın görevi ise milleti doyurmak, giydirmek ve çoğaltmaktır.
Kutadgu Bilig
Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’i adını bu kavramdan alır: “kut veren bilgi”. Eserde kut, vezir Ay Toldı ile temsil edilir; ay gibi dolup boşalan, kalıcı olmayan bir talihtir. Kutun kalıcı olması için hükümdarın adaletli ve bilgili olması gerekir.
Kişisel kut
Eski Türk inancında kut, insanın canını ve hayat gücünü ifade eden bir kavram olarak da kullanılırdı. Bugün Türkçedeki “kutlu”, “kutlamak” ve “kutsal” kelimeleri bu kökten gelir.
Kaynakça
- Talat Tekin, Orhon Yazıtları, TDK.
- İbrahim Kafesoğlu, Türk Millî Kültürü.
- Osman Turan, Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkûresi Tarihi.