Osmanlı · Kişi

Barbaros Hayreddin Paşa

Cezayir’i Osmanlı’ya bağlayan, Preveze’de Haçlı donanmasını yenip Akdeniz’i “Türk gölü” yapan kaptan-ı derya.

Barbaros Hayreddin Paşa, asıl adı Hızır olan, Türk denizcilik tarihinin en büyük amirali sayılan kaptan-ı deryadır. “Barbaros” (Barbarossa, kızıl sakallı) lakabı Avrupalılar tarafından önce ağabeyi Oruç Reis’e, sonra ona verildi. Kanuni Sultan Süleyman ona “Hayreddin” (dinin hayrı) adını verdi.

İçindekiler
  1. Midilli’den Cezayir’e
  2. Kaptan-ı derya
  3. Preveze zaferi
  4. Mirası
  5. Kaynakça

Midilli’den Cezayir’e

Midilli’de yetişen Hızır ve kardeşleri gençlik yıllarında denizciliğe atıldı. Ağabeyi Oruç Reis ile birlikte Kuzey Afrika kıyılarında İspanyollara karşı savaştılar; Endülüs’ten kaçan binlerce Müslümanı gemileriyle Afrika’ya taşıdılar. 1516’da Cezayir’e yerleştiler. Oruç Reis’in 1518’de şehit düşmesinden sonra Hızır, Cezayir’i Yavuz Sultan Selim’e bağladı ve beylerbeyi oldu.

Kaptan-ı derya

1533’te Kanuni onu İstanbul’a çağırıp Osmanlı donanmasının başına getirdi. Barbaros tersaneyi yeniledi, gemi sayısını artırdı ve donanmayı Akdeniz’in en güçlü filosu hâline getirdi. 1534’te Tunus’u aldı; Fransa ile yapılan ittifak çerçevesinde Nice kuşatmasına katıldı ve donanma Tulon’da kışladı.

Preveze zaferi

Eylül 1538’de Papa, Venedik, İspanya ve Ceneviz gemilerinden oluşan Haçlı donanması, ünlü amiral Andrea Doria komutasında Preveze önlerinde Osmanlı donanmasıyla karşılaştı. Sayıca üstün düşmana karşı Barbaros’un ustaca manevraları zaferi getirdi; Haçlı donanması geri çekildi. Bu zaferle Akdeniz’de Osmanlı üstünlüğü uzun süre tartışılmaz oldu. Zaferin yıl dönümü olan 27 Eylül, bugün Türk Deniz Kuvvetleri Günü’dür.

Mirası

Barbaros son yıllarını İstanbul’da geçirdi ve hatıralarını yazdırdı (Gazavât-ı Hayreddin Paşa). 1546’da öldü; Beşiktaş’taki türbesini Mimar Sinan yaptı. Anlatılana göre donanma, yüzyıllar boyunca İstanbul’dan sefere çıkarken türbesini top atışıyla selamladı.

Kaynakça

  • Seyyid Murad, Gazavât-ı Hayreddin Paşa, haz. Mustafa Yıldız.
  • İdris Bostan, “Hayreddin Paşa, Barbaros”, TDV İslâm Ansiklopedisi.
  • Kâtib Çelebi, Tuhfetü’l-Kibâr fî Esfâri’l-Bihâr.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Barbaros Hayreddin Paşa için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →