Osmanlı · Kişi

Kanuni Sultan Süleyman

Osmanlı İmparatorluğu’nu en geniş ve en parlak dönemine ulaştıran, kanunlarıyla anılan padişah.

Kanuni Sultan Süleyman (I. Süleyman), Osmanlı İmparatorluğu’nun onuncu padişahıdır. Kırk altı yıl süren hükümdarlığı Osmanlı tarihinin en uzunudur. Belgrad, Rodos ve Bağdat’ı aldı; 1526’da Mohaç’ta Macar krallığını yıktı, 1529’da Viyana’yı kuşattı ve Akdeniz’de Barbaros Hayreddin Paşa ile Osmanlı deniz üstünlüğünü kurdu. Yaptırdığı kanunnameler nedeniyle Türkiye’de “Kanuni”, Avrupa’da “Muhteşem Süleyman” olarak anılır. Mimar Sinan’ın şaheserleri onun döneminde yükseldi.

İçindekiler
  1. Gençliği
  2. Seferleri
  3. Kanunlar ve devlet
  4. Ailesi
  5. Sinan ve İstanbul
  6. Ölümü
  7. Mirası
  8. Soy ağacı
  9. Kaynakça

Gençliği

Süleyman, 1494’te babası Şehzade Selim’in sancakbeyi olduğu Trabzon’da doğdu. Annesi Hafsa Sultan’dır. Kefe ve Manisa’da sancakbeyliği yaptı. Babası Yavuz Sultan Selim 1520’de ölünce padişah oldu.

Seferleri

  • Belgrad (1521) ve Rodos (1522): Babasının ve büyük dedesinin alamadığı iki önemli kaleyi aldı; Rodos Şövalyeleri adayı terk etti.
  • Mohaç (1526): 29 Ağustos 1526’da Macar ordusu iki saatten kısa süren bir savaşta yenildi; Kral II. Layoş kaçarken öldü.
  • Viyana (1529): Habsburglara karşı Viyana kuşatıldı ancak kış yaklaşınca kuşatma kaldırıldı.
  • Irakeyn (1534–1535): Safevîlerden Tebriz ve Bağdat alındı.
  • Preveze (1538): Barbaros Hayreddin Paşa, Haçlı donanmasını yenerek Akdeniz’de Osmanlı üstünlüğünü sağladı.
  • Budin (1541): Macaristan’ın merkezi Osmanlı beylerbeyiliği oldu.

Kanunlar ve devlet

Süleyman döneminde Şeyhülislam Ebussuud Efendi ile birlikte şer’i hukuk ile padişahın örfî kanunları uyumlu hâle getirildi; toprak, vergi ve ceza düzenlemelerini içeren kanunnameler hazırlandı. Kanuni lakabı bu yüzdendir. Sadrazam İbrahim Paşa’nın uzun etkisi, ardından Rüstem Paşa’nın sadareti dönemin siyasetini şekillendirdi.

Ailesi

Süleyman, saraydaki cariyelerinden Hürrem’i azat edip resmî nikâhla eşi yaptı; bu, Osmanlı geleneğinde alışılmadık bir adımdı. Hürrem Sultan saray siyasetinde etkili oldu. Büyük oğlu Şehzade Mustafa, 1553’te Nahçıvan seferi sırasında Ereğli yakınlarında babasının emriyle idam edildi; bu olay halk ve ordu arasında derin bir üzüntü yarattı. Şehzade Bayezid de kardeşi Selim ile girdiği taht mücadelesi sonunda 1561’de İran’da öldürüldü.

Sinan ve İstanbul

Mimar Sinan, Süleyman döneminde baş mimar oldu. Şehzade Camii (1548) ve Süleymaniye Külliyesi (1557) bu dönemin şaheserleridir. Süleyman aynı zamanda “Muhibbî” mahlasıyla şiir yazan bir şairdi.

Ölümü

Süleyman, yetmiş iki yaşında çıktığı son seferinde, Macaristan’daki Zigetvar kalesinin kuşatması sırasında 7 Eylül 1566’da öldü. Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa, kale düşene ve yeni padişah II. Selim tahta oturana kadar ölümünü ordudan gizledi. Süleymaniye’deki türbesine gömüldü.

Mirası

  • Osmanlı İmparatorluğu en geniş sınırlarına ve en güçlü dönemine onun zamanında ulaştı.
  • Hukuk, mimari ve edebiyatta “klasik çağ”ın simgesidir.

Soy ağacı

Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye

Osmanlı hanedanı · II. Selim’den Vahdeddin’eKanuni’nin oğlu II. Selim’den son padişah VI. Mehmed ve son halife Abdülmecid Efendi’ye kadar. 17. yüzyıldan sonra taht çoğu zaman kardeşe ya da amca oğluna geçti (ekberiyet); ağaçta yalnız baba-oğul bağları gösterilir.

  • II. Selim1566–1574
    • III. Murad1574–1595
      • III. Mehmed1595–1603
        • I. Ahmed1603–1617
          • II. Osman (Genç)1618–1622
          • IV. Murad1623–1640
          • İbrahim1640–1648
            • IV. Mehmed (Avcı)1648–1687
              • II. Mustafa1695–1703
                • I. Mahmud1730–1754
                • III. Osman1754–1757
              • III. Ahmed1703–1730
                • III. Mustafa1757–1774
                • I. Abdülhamid1774–1789
                  • IV. Mustafa1807–1808
                  • II. Mahmud1808–1839
                    • Abdülmecid1839–1861
                      • V. Murad1876
                      • II. Abdülhamid1876–1909
                      • V. Mehmed Reşad1909–1918
                      • VI. Mehmed Vahdeddin1918–1922
                    • Abdülaziz1861–1876
                      • Abdülmecid Efendihalife 1922–1924
            • II. Süleyman1687–1691
            • II. Ahmed1691–1695
        • I. Mustafa1617–1618 · 1622–1623

Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.

Kaynakça

  • Celalzâde Mustafa, Tabakâtü’l-Memâlik.
  • Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ (1300–1600).
  • André Clot, Suleiman the Magnificent, 1992.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Kanuni Sultan Süleyman için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →