Gençliği
Süleyman, 1494’te babası Şehzade Selim’in sancakbeyi olduğu Trabzon’da doğdu. Annesi Hafsa Sultan’dır. Kefe ve Manisa’da sancakbeyliği yaptı. Babası Yavuz Sultan Selim 1520’de ölünce padişah oldu.
Seferleri
- Belgrad (1521) ve Rodos (1522): Babasının ve büyük dedesinin alamadığı iki önemli kaleyi aldı; Rodos Şövalyeleri adayı terk etti.
- Mohaç (1526): 29 Ağustos 1526’da Macar ordusu iki saatten kısa süren bir savaşta yenildi; Kral II. Layoş kaçarken öldü.
- Viyana (1529): Habsburglara karşı Viyana kuşatıldı ancak kış yaklaşınca kuşatma kaldırıldı.
- Irakeyn (1534–1535): Safevîlerden Tebriz ve Bağdat alındı.
- Preveze (1538): Barbaros Hayreddin Paşa, Haçlı donanmasını yenerek Akdeniz’de Osmanlı üstünlüğünü sağladı.
- Budin (1541): Macaristan’ın merkezi Osmanlı beylerbeyiliği oldu.
Kanunlar ve devlet
Süleyman döneminde Şeyhülislam Ebussuud Efendi ile birlikte şer’i hukuk ile padişahın örfî kanunları uyumlu hâle getirildi; toprak, vergi ve ceza düzenlemelerini içeren kanunnameler hazırlandı. Kanuni lakabı bu yüzdendir. Sadrazam İbrahim Paşa’nın uzun etkisi, ardından Rüstem Paşa’nın sadareti dönemin siyasetini şekillendirdi.
Ailesi
Süleyman, saraydaki cariyelerinden Hürrem’i azat edip resmî nikâhla eşi yaptı; bu, Osmanlı geleneğinde alışılmadık bir adımdı. Hürrem Sultan saray siyasetinde etkili oldu. Büyük oğlu Şehzade Mustafa, 1553’te Nahçıvan seferi sırasında Ereğli yakınlarında babasının emriyle idam edildi; bu olay halk ve ordu arasında derin bir üzüntü yarattı. Şehzade Bayezid de kardeşi Selim ile girdiği taht mücadelesi sonunda 1561’de İran’da öldürüldü.
Sinan ve İstanbul
Mimar Sinan, Süleyman döneminde baş mimar oldu. Şehzade Camii (1548) ve Süleymaniye Külliyesi (1557) bu dönemin şaheserleridir. Süleyman aynı zamanda “Muhibbî” mahlasıyla şiir yazan bir şairdi.
Ölümü
Süleyman, yetmiş iki yaşında çıktığı son seferinde, Macaristan’daki Zigetvar kalesinin kuşatması sırasında 7 Eylül 1566’da öldü. Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa, kale düşene ve yeni padişah II. Selim tahta oturana kadar ölümünü ordudan gizledi. Süleymaniye’deki türbesine gömüldü.
Mirası
- Osmanlı İmparatorluğu en geniş sınırlarına ve en güçlü dönemine onun zamanında ulaştı.
- Hukuk, mimari ve edebiyatta “klasik çağ”ın simgesidir.
Soy ağacı
Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye
- Ertuğrul Gazi
- Osman Gaziö. 1324
- Orhan Gazi1324–1362
- Süleyman Paşaö. 1357
- I. Murad1362–1389
- Savcı Bey
- I. Bayezid (Yıldırım)1389–1402
- Süleyman Çelebi
- İsa Çelebi
- Musa Çelebi
- I. Mehmed (Çelebi)1413–1421
- II. Murad1421–1451
- II. Mehmed (Fatih)1451–1481
- II. Bayezid1481–1512
- I. Selim (Yavuz)1512–1520
- I. Süleyman (Kanuni)1520–1566
- Şehzade Mustafaö. 1553
- II. Selim1566–1574
- Şehzade Bayezidö. 1561
- I. Süleyman (Kanuni)1520–1566
- I. Selim (Yavuz)1512–1520
- Cem Sultanö. 1495
- II. Bayezid1481–1512
- II. Mehmed (Fatih)1451–1481
- II. Murad1421–1451
- Mustafa Çelebi
- Yakub Çelebiö. 1389
- Alaeddin Paşa
- Orhan Gazi1324–1362
- Osman Gaziö. 1324
Osmanlı hanedanı · II. Selim’den Vahdeddin’eKanuni’nin oğlu II. Selim’den son padişah VI. Mehmed ve son halife Abdülmecid Efendi’ye kadar. 17. yüzyıldan sonra taht çoğu zaman kardeşe ya da amca oğluna geçti (ekberiyet); ağaçta yalnız baba-oğul bağları gösterilir.
- II. Selim1566–1574
- III. Murad1574–1595
- III. Mehmed1595–1603
- I. Ahmed1603–1617
- II. Osman (Genç)1618–1622
- IV. Murad1623–1640
- İbrahim1640–1648
- IV. Mehmed (Avcı)1648–1687
- II. Mustafa1695–1703
- I. Mahmud1730–1754
- III. Osman1754–1757
- III. Ahmed1703–1730
- III. Mustafa1757–1774
- III. Selim1789–1807
- I. Abdülhamid1774–1789
- IV. Mustafa1807–1808
- II. Mahmud1808–1839
- Abdülmecid1839–1861
- V. Murad1876
- II. Abdülhamid1876–1909
- V. Mehmed Reşad1909–1918
- VI. Mehmed Vahdeddin1918–1922
- Abdülaziz1861–1876
- Abdülmecid Efendihalife 1922–1924
- Abdülmecid1839–1861
- III. Mustafa1757–1774
- II. Mustafa1695–1703
- II. Süleyman1687–1691
- II. Ahmed1691–1695
- IV. Mehmed (Avcı)1648–1687
- I. Mustafa1617–1618 · 1622–1623
- I. Ahmed1603–1617
- III. Mehmed1595–1603
- III. Murad1574–1595
Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.
Kaynakça
- Celalzâde Mustafa, Tabakâtü’l-Memâlik.
- Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ (1300–1600).
- André Clot, Suleiman the Magnificent, 1992.