Osmanlı · Kişi

Fatih Sultan Mehmed

21 yaşında İstanbul’u fethederek bir çağı kapatan Osmanlı padişahı.

Fatih Sultan Mehmed (II. Mehmed), Osmanlı İmparatorluğu’nun yedinci padişahıdır. 29 Mayıs 1453’te İstanbul’u fethederek Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu’na son verdi; birçok tarihçi bu olayı Orta Çağ’ın sonu kabul eder. Fethi sırasında 21 yaşındaydı. Hükümdarlığı boyunca Sırbistan, Mora, Trabzon, Bosna, Arnavutluk ve Kırım’ı Osmanlı topraklarına kattı; İstanbul’u yeniden imar ederek imparatorluğun başkenti yaptı.

İçindekiler
  1. Gençliği ve ilk hükümdarlığı
  2. İstanbul’un fethi
  3. Fethin ardından
  4. Seferleri
  5. Kişiliği ve kültür
  6. Ölümü
  7. Mirası
  8. Soy ağacı
  9. Kaynakça

Gençliği ve ilk hükümdarlığı

Mehmed, 1432’de Edirne’de II. Murad’ın oğlu olarak doğdu. Küçük yaşta sancakbeyi olarak Amasya ve Manisa’ya gönderildi; Molla Gürânî ve Akşemseddin gibi hocalardan eğitim aldı. II. Murad 1444’te tahtı on iki yaşındaki oğluna bıraktı. Ancak Haçlı ordusunun ilerlemesi üzerine Murad geri dönerek Varna’da Haçlıları yendi ve 1446’da devlet adamlarının isteğiyle tahta yeniden çıktı.

İstanbul’un fethi

Mehmed, 1451’de babasının ölümüyle ikinci kez tahta çıktı. İlk iş olarak İstanbul Boğazı’nın Avrupa yakasında Rumeli Hisarı’nı yaptırdı (1452). Macar usta Urban’a, Bizans surlarını yıkabilecek dev toplar döktürdü. 6 Nisan 1453’te kuşatma başladı.

22 Nisan’da, Haliç’i kapatan zinciri aşmak için yaklaşık yetmiş gemiyi Galata sırtlarından yağlanmış kızaklar üzerinde karadan yürüterek Haliç’e indirdi. Haftalarca süren top atışları ve saldırılardan sonra 29 Mayıs sabahı yapılan genel hücumla şehir alındı. Son Bizans İmparatoru XI. Konstantinos Palaiologos savaşırken öldü. Ayrıntılar için bkz. İstanbul’un Fethi.

Fethin ardından

Mehmed İstanbul’u başkent yaptı. Şehri yeniden doldurmak için Anadolu ve Balkanlardan halk getirtti; Rum Ortodoks patriğini yeniden atayarak farklı dinî toplulukların yönetimini düzenledi. 1463–1470 arasında Fatih Külliyesi’ni ve Sahn-ı Seman medreselerini yaptırdı. Topkapı Sarayı’nın inşası onun döneminde başladı.

Seferleri

  • Sırbistan (1459), Mora (1460), Trabzon Rum İmparatorluğu (1461) ve Bosna (1463) Osmanlı topraklarına katıldı.
  • 1456’daki Belgrad kuşatması başarısızlıkla sonuçlandı.
  • 1473’te Otlukbeli’nde Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ı yendi.
  • 1475’te Kırım Hanlığı Osmanlı himayesine girdi ve Kefe alındı.
  • 1480’de Gedik Ahmed Paşa komutasındaki kuvvetler İtalya’da Otranto’yu aldı.

Kişiliği ve kültür

Mehmed, sanata ve bilime ilgi duyan bir hükümdardı. Birçok dil bildiği rivayet edilir; “Avnî” mahlasıyla şiirler yazdı. Venedikli ressam Gentile Bellini’yi İstanbul’a davet ederek 1480’de portresini yaptırdı; bu portre bugün Londra’daki National Gallery’de bulunur. Kendisini Roma imparatorlarının mirasçısı olarak gördü ve “Kayser-i Rum” unvanını kullandı.

Ölümü

Mehmed 1481 baharında Anadolu’ya doğru bir sefere çıktı. Gebze yakınlarındaki Hünkâr Çayırı’nda 3 Mayıs 1481’de öldü. Ölüm sebebi tartışmalıdır: Gut hastalığı, mide rahatsızlığı ya da zehirlenme ileri sürülmüştür. Fatih Camii’nin yanındaki türbesine gömüldü. Ölümünden sonra oğulları Bayezid ve Cem arasında taht mücadelesi çıktı; II. Bayezid padişah oldu.

Mirası

  • İstanbul’un fethi, Osmanlı’yı bir imparatorluğa dönüştürdü.
  • Kanunnameleri, Osmanlı devlet teşkilatının temel metinlerindendir.
  • Türkiye’de en çok anılan tarihî şahsiyetlerden biridir; adı İstanbul’un bir ilçesine ve köprüsüne verilmiştir.

Soy ağacı

Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye

Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.

Kaynakça

  • Tursun Bey, Târîh-i Ebü’l-Feth; Kritovulos, Tarih.
  • Franz Babinger, Mehmed the Conqueror and His Time, Princeton, 1978.
  • Halil İnalcık, Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar, TTK.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Fatih Sultan Mehmed için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →