Osmanlı · Kişi

Yavuz Sultan Selim

Çaldıran, Mercidabık ve Ridaniye zaferleriyle Osmanlı topraklarını iki katına çıkaran, halifeliği Osmanlı’ya getiren padişah.

Yavuz Sultan Selim, sekiz yıllık kısa saltanatında Osmanlı topraklarını büyük ölçüde genişleten padişahtır. “Yavuz” lakabı, kararlılığı ve sertliği yüzünden verilmiştir.

İçindekiler
  1. Tahta çıkışı
  2. Doğu seferi
  3. Memlük seferi
  4. Ölümü
  5. Savaşların takvimi
  6. Halifelik
  7. Hazinesi ve şiiri
  8. Soy ağacı
  9. Kaynakça

Tahta çıkışı

II. Bayezid’in oğlu olan Selim, Trabzon sancakbeyliği yaptı. Babasının son yıllarındaki taht mücadelesini kazanarak 1512’de padişah oldu.

Doğu seferi

Anadolu’da Safevî propagandası ve isyanlar devlet için büyük tehlike oluşturuyordu. 1514’te Çaldıran Savaşı’nda Şah İsmail’i yendi ve Tebriz’e girdi. Doğu Anadolu’nun büyük bölümü Osmanlı’ya katıldı.

Memlük seferi

1516’da Mercidabık’ta, 1517’de Ridaniye’de Memlükleri yendi. Suriye, Filistin, Mısır ve Hicaz Osmanlı topraklarına katıldı. Mekke ve Medine’nin hizmetkârı anlamındaki “Hâdimü’l-Haremeyn” unvanını aldı; Osmanlı padişahları bu dönemden itibaren İslam dünyasının önderi olarak görüldü.

Ölümü

Yeni bir sefere hazırlanırken 1520’de Çorlu yakınında öldü. Yerine oğlu Kanuni Sultan Süleyman geçti. Yavuz, Farsça bir divan bırakacak kadar şiirle de ilgilenmiştir.

Savaşların takvimi

Çaldıran Savaşı 23 Ağustos 1514’te yapıldı. Osmanlı topçusu ve yeniçerileri, Safevî süvarilerine karşı belirleyici oldu. Mercidabık Savaşı 24 Ağustos 1516’da Halep’in kuzeyinde, Ridaniye Savaşı ise 22 Ocak 1517’de Kahire önlerinde kazanıldı. Bu zaferlerle Osmanlı, İslam dünyasının kutsal şehirlerine ve en önemli ticaret yollarına hâkim oldu.

Halifelik

Kahire’de bulunan son Abbasî halifesi el-Mütevekkil İstanbul’a getirildi. Halifeliğin bu sırada resmen Osmanlı padişahına devredildiği sonraki yüzyıllarda yaygın biçimde anlatılmıştır; çağdaş kaynaklarda bu devrin ayrıntısı açık değildir. Ancak Yavuz’dan sonra Osmanlı padişahları İslam dünyasının önderi ve kutsal yerlerin koruyucusu olarak görüldü.

Hazinesi ve şiiri

Yavuz’un ölümünde hazinenin ağzına kadar dolu olduğu, kendisinin hazineyi mühürleyerek “Benden sonra kim bu hazineyi altınla doldurabilirse onun mührüyle mühürlensin” dediği anlatılır. Farsça şiirlerinden oluşan bir divanı vardır; sert bir asker olmasının yanında ince bir şair olduğu da bilinir.

Soy ağacı

Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye

Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.

Kaynakça

  • Selâhattin Tansel, Yavuz Sultan Selim, MEB, 1969.
  • Feridun Emecen, “Selim I”, TDV İslâm Ansiklopedisi.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Yavuz Sultan Selim için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →