İçindekiler
Tahta çıkışı
II. Bayezid’in oğlu olan Selim, Trabzon sancakbeyliği yaptı. Babasının son yıllarındaki taht mücadelesini kazanarak 1512’de padişah oldu.
Doğu seferi
Anadolu’da Safevî propagandası ve isyanlar devlet için büyük tehlike oluşturuyordu. 1514’te Çaldıran Savaşı’nda Şah İsmail’i yendi ve Tebriz’e girdi. Doğu Anadolu’nun büyük bölümü Osmanlı’ya katıldı.
Memlük seferi
1516’da Mercidabık’ta, 1517’de Ridaniye’de Memlükleri yendi. Suriye, Filistin, Mısır ve Hicaz Osmanlı topraklarına katıldı. Mekke ve Medine’nin hizmetkârı anlamındaki “Hâdimü’l-Haremeyn” unvanını aldı; Osmanlı padişahları bu dönemden itibaren İslam dünyasının önderi olarak görüldü.
Ölümü
Yeni bir sefere hazırlanırken 1520’de Çorlu yakınında öldü. Yerine oğlu Kanuni Sultan Süleyman geçti. Yavuz, Farsça bir divan bırakacak kadar şiirle de ilgilenmiştir.
Savaşların takvimi
Çaldıran Savaşı 23 Ağustos 1514’te yapıldı. Osmanlı topçusu ve yeniçerileri, Safevî süvarilerine karşı belirleyici oldu. Mercidabık Savaşı 24 Ağustos 1516’da Halep’in kuzeyinde, Ridaniye Savaşı ise 22 Ocak 1517’de Kahire önlerinde kazanıldı. Bu zaferlerle Osmanlı, İslam dünyasının kutsal şehirlerine ve en önemli ticaret yollarına hâkim oldu.
Halifelik
Kahire’de bulunan son Abbasî halifesi el-Mütevekkil İstanbul’a getirildi. Halifeliğin bu sırada resmen Osmanlı padişahına devredildiği sonraki yüzyıllarda yaygın biçimde anlatılmıştır; çağdaş kaynaklarda bu devrin ayrıntısı açık değildir. Ancak Yavuz’dan sonra Osmanlı padişahları İslam dünyasının önderi ve kutsal yerlerin koruyucusu olarak görüldü.
Hazinesi ve şiiri
Yavuz’un ölümünde hazinenin ağzına kadar dolu olduğu, kendisinin hazineyi mühürleyerek “Benden sonra kim bu hazineyi altınla doldurabilirse onun mührüyle mühürlensin” dediği anlatılır. Farsça şiirlerinden oluşan bir divanı vardır; sert bir asker olmasının yanında ince bir şair olduğu da bilinir.
Soy ağacı
Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye
- Ertuğrul Gazi
- Osman Gaziö. 1324
- Orhan Gazi1324–1362
- Süleyman Paşaö. 1357
- I. Murad1362–1389
- Savcı Bey
- I. Bayezid (Yıldırım)1389–1402
- Süleyman Çelebi
- İsa Çelebi
- Musa Çelebi
- I. Mehmed (Çelebi)1413–1421
- II. Murad1421–1451
- II. Mehmed (Fatih)1451–1481
- II. Bayezid1481–1512
- I. Selim (Yavuz)1512–1520
- I. Süleyman (Kanuni)1520–1566
- Şehzade Mustafaö. 1553
- II. Selim1566–1574
- Şehzade Bayezidö. 1561
- I. Süleyman (Kanuni)1520–1566
- I. Selim (Yavuz)1512–1520
- Cem Sultanö. 1495
- II. Bayezid1481–1512
- II. Mehmed (Fatih)1451–1481
- II. Murad1421–1451
- Mustafa Çelebi
- Yakub Çelebiö. 1389
- Alaeddin Paşa
- Orhan Gazi1324–1362
- Osman Gaziö. 1324
Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.
Kaynakça
- Selâhattin Tansel, Yavuz Sultan Selim, MEB, 1969.
- Feridun Emecen, “Selim I”, TDV İslâm Ansiklopedisi.