Karışık yıllar
Ağabeyi II. Osman’ın 1622’de yeniçeriler tarafından öldürülmesi, devlette otoritenin ne kadar zayıfladığını göstermişti. Murad’ın çocukluk yıllarında da isyanlar, Anadolu’da Celali ayaklanmaları ve İran savaşları sürdü. 1632’de sarayına giren isyancılar sadrazamı öldürünce genç padişah artık kendi iradesiyle hükmetmeye karar verdi.
Düzeni kurmak
Murad, isyanların elebaşlarını cezalandırdı, rüşveti ve kanunsuzluğu sert biçimde kovuşturdu. İstanbul’da büyük yangınlara yol açtığı gerekçesiyle tütün içmeyi yasakladı, kahvehaneleri kapattırdı. Koçi Bey’in devletin bozulma sebeplerini ve çarelerini anlattığı ünlü risalesi ona sunuldu. Tımar düzenini düzeltmeye, hazineyi toparlamaya çalıştı.
Revan ve Bağdat
1635’te Revan’ı (Erivan) aldı; şehir kısa süre sonra yeniden kaybedildi. 1638’de ise 1624’ten beri Safevîlerde olan Bağdat’ı aldı. Bağdat seferine bizzat komuta etti. 1639’da yapılan Kasr-ı Şirin Antlaşması, Osmanlı ile İran arasında yaklaşık iki yüzyıl geçerli kalan bir sınır çizdi; bugünkü Türkiye–İran sınırı büyük ölçüde bu çizgiye dayanır.
Kişiliği
Güçlü bir pehlivan ve okçu olduğu, şiir ve musikiyle ilgilendiği anlatılır. “Murâdî” mahlasıyla şiirler yazdı, besteler yaptı. Yirmi yedi yaşında, Bağdat seferinden iki yıl sonra hastalanarak öldü.
Soy ağacı
Osmanlı hanedanı · II. Selim’den Vahdeddin’eKanuni’nin oğlu II. Selim’den son padişah VI. Mehmed ve son halife Abdülmecid Efendi’ye kadar. 17. yüzyıldan sonra taht çoğu zaman kardeşe ya da amca oğluna geçti (ekberiyet); ağaçta yalnız baba-oğul bağları gösterilir.
- II. Selim1566–1574
- III. Murad1574–1595
- III. Mehmed1595–1603
- I. Ahmed1603–1617
- II. Osman (Genç)1618–1622
- IV. Murad1623–1640
- İbrahim1640–1648
- IV. Mehmed (Avcı)1648–1687
- II. Mustafa1695–1703
- I. Mahmud1730–1754
- III. Osman1754–1757
- III. Ahmed1703–1730
- III. Mustafa1757–1774
- III. Selim1789–1807
- I. Abdülhamid1774–1789
- IV. Mustafa1807–1808
- II. Mahmud1808–1839
- Abdülmecid1839–1861
- V. Murad1876
- II. Abdülhamid1876–1909
- V. Mehmed Reşad1909–1918
- VI. Mehmed Vahdeddin1918–1922
- Abdülaziz1861–1876
- Abdülmecid Efendihalife 1922–1924
- Abdülmecid1839–1861
- III. Mustafa1757–1774
- II. Mustafa1695–1703
- II. Süleyman1687–1691
- II. Ahmed1691–1695
- IV. Mehmed (Avcı)1648–1687
- I. Mustafa1617–1618 · 1622–1623
- I. Ahmed1603–1617
- III. Mehmed1595–1603
- III. Murad1574–1595
Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.
Kaynakça
- Koçi Bey, Risale.
- Kâtib Çelebi, Fezleke.