Osmanlı · Kişi

IV. Murad

Çocuk yaşta tahta çıkıp sert yönetimiyle düzeni yeniden kuran, Revan ve Bağdat’ı alıp Kasr-ı Şirin Antlaşması’yla doğu sınırını çizen padişah.

IV. Murad, on bir yaşında tahta çıkan ve kısa ömründe devlete yeniden güç kazandıran padişahtır. İlk yıllarında devleti annesi Kösem Sultan ve vezirler yönetti; 1632’den sonra yönetimi bizzat eline aldı. Sert tedbirleriyle tanınır, ama bu tedbirler bozulan düzeni yeniden kurmayı amaçlıyordu.

İçindekiler
  1. Karışık yıllar
  2. Düzeni kurmak
  3. Revan ve Bağdat
  4. Kişiliği
  5. Soy ağacı
  6. Kaynakça

Karışık yıllar

Ağabeyi II. Osman’ın 1622’de yeniçeriler tarafından öldürülmesi, devlette otoritenin ne kadar zayıfladığını göstermişti. Murad’ın çocukluk yıllarında da isyanlar, Anadolu’da Celali ayaklanmaları ve İran savaşları sürdü. 1632’de sarayına giren isyancılar sadrazamı öldürünce genç padişah artık kendi iradesiyle hükmetmeye karar verdi.

Düzeni kurmak

Murad, isyanların elebaşlarını cezalandırdı, rüşveti ve kanunsuzluğu sert biçimde kovuşturdu. İstanbul’da büyük yangınlara yol açtığı gerekçesiyle tütün içmeyi yasakladı, kahvehaneleri kapattırdı. Koçi Bey’in devletin bozulma sebeplerini ve çarelerini anlattığı ünlü risalesi ona sunuldu. Tımar düzenini düzeltmeye, hazineyi toparlamaya çalıştı.

Revan ve Bağdat

1635’te Revan’ı (Erivan) aldı; şehir kısa süre sonra yeniden kaybedildi. 1638’de ise 1624’ten beri Safevîlerde olan Bağdat’ı aldı. Bağdat seferine bizzat komuta etti. 1639’da yapılan Kasr-ı Şirin Antlaşması, Osmanlı ile İran arasında yaklaşık iki yüzyıl geçerli kalan bir sınır çizdi; bugünkü Türkiye–İran sınırı büyük ölçüde bu çizgiye dayanır.

Kişiliği

Güçlü bir pehlivan ve okçu olduğu, şiir ve musikiyle ilgilendiği anlatılır. “Murâdî” mahlasıyla şiirler yazdı, besteler yaptı. Yirmi yedi yaşında, Bağdat seferinden iki yıl sonra hastalanarak öldü.

Soy ağacı

Osmanlı hanedanı · II. Selim’den Vahdeddin’eKanuni’nin oğlu II. Selim’den son padişah VI. Mehmed ve son halife Abdülmecid Efendi’ye kadar. 17. yüzyıldan sonra taht çoğu zaman kardeşe ya da amca oğluna geçti (ekberiyet); ağaçta yalnız baba-oğul bağları gösterilir.

  • II. Selim1566–1574
    • III. Murad1574–1595
      • III. Mehmed1595–1603
        • I. Ahmed1603–1617
          • II. Osman (Genç)1618–1622
          • IV. Murad1623–1640
          • İbrahim1640–1648
            • IV. Mehmed (Avcı)1648–1687
              • II. Mustafa1695–1703
                • I. Mahmud1730–1754
                • III. Osman1754–1757
              • III. Ahmed1703–1730
                • III. Mustafa1757–1774
                • I. Abdülhamid1774–1789
                  • IV. Mustafa1807–1808
                  • II. Mahmud1808–1839
                    • Abdülmecid1839–1861
                      • V. Murad1876
                      • II. Abdülhamid1876–1909
                      • V. Mehmed Reşad1909–1918
                      • VI. Mehmed Vahdeddin1918–1922
                    • Abdülaziz1861–1876
                      • Abdülmecid Efendihalife 1922–1924
            • II. Süleyman1687–1691
            • II. Ahmed1691–1695
        • I. Mustafa1617–1618 · 1622–1623

Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.

Kaynakça

  • Koçi Bey, Risale.
  • Kâtib Çelebi, Fezleke.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, IV. Murad için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →