Bozkır mirası · Kavram ve eser

Türk yayı ve atlı okçuluk

Ağaç, boynuz ve sinirden yapılan bileşik yay ve at üstünde ok atma sanatı; bozkır ordularının bin yıllık üstünlüğünün sırrı.

Atlı okçuluk, bozkır halklarının bin yıllar boyunca üstünlük kurmasını sağlayan savaş sanatıdır. Sakalardan Hunlara, Göktürklerden Osmanlılara kadar Türk orduları bu geleneği sürdürdü.

İçindekiler
  1. Bileşik yay
  2. At üstünde savaş
  3. Osmanlı’da okçuluk
  4. Bugün
  5. Kaynakça

Bileşik yay

Türk yayı, ağaç gövdenin iç yüzüne boynuz, dış yüzüne hayvan siniri yapıştırılarak yapılan kısa ve güçlü bir bileşik yaydır. Boynuz sıkışmaya, sinir gerilmeye dayanıklı olduğu için küçük boyuna rağmen çok güçlüdür; at üstünde kolayca kullanılır. Yapımı uzun ve titiz bir ustalık işiydi; tutkalların kuruması aylar sürerdi.

At üstünde savaş

Atlı okçular dörtnala koşarken ok atabilir, geri çekiliyormuş gibi yapıp eyerde dönerek arkaya atış yapabilirdi. Düşmanı sahte kaçışla tuzağa çekme taktiği bu ustalığa dayanırdı (Malazgirt ve Dandanakan gibi savaşlarda görülür).

Osmanlı’da okçuluk

Osmanlı’da okçuluk barutlu silahlar yaygınlaştıktan sonra da spor ve sanat olarak yaşadı. İstanbul’daki Okmeydanı, okçuların talim ve yarışma alanıydı; uzun mesafe atışların kaydı burada “menzil taşları” ile işaretlenirdi. Kemankeş denen okçular bir tekke düzeninde yetişirdi.

Bugün

Geleneksel Türk okçuluğu bugün yeniden canlandırılmaktadır. Atlı okçuluk, Türk dünyasında düzenlenen göçebe oyunlarının önemli dallarındandır.

Kaynakça

  • Ünsal Yücel, Türk Okçuluğu, AKM, 1998.
  • Paul E. Klopsteg, Turkish Archery and the Composite Bow, 1934.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Türk yayı ve atlı okçuluk için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →