Osmanlı · Kişi

Orhan Gazi

Bursa’yı başkent yapan, Osmanlı’yı Rumeli’ye geçiren ve devlet teşkilatını kuran bey.

Orhan Gazi, Osman Gazi’nin oğlu ve Osmanlı Beyliği’nin ikinci hükümdarıdır. Uzun hükümdarlığında Bursa, İznik ve İzmit’i alarak Bithynia’yı fethetti; Bursa’yı başkent yaptı. Osmanlı adına ilk sikkeyi bastırdı, ilk medreseyi açtı ve düzenli ordu ile divan teşkilatının temellerini attı. 1352’den itibaren Osmanlılar onun döneminde Rumeli’ye geçti.

İçindekiler
  1. Bursa ve Bithynia’nın fethi
  2. Devlet teşkilatı
  3. Rumeli’ye geçiş
  4. Ölümü
  5. Mirası
  6. Soy ağacı
  7. Kaynakça

Bursa ve Bithynia’nın fethi

Orhan, babasının son yıllarında Bursa kuşatmasını yönetiyordu. Uzun bir abluka sonunda Bursa 1326’da teslim oldu ve Osmanlı’nın ilk büyük şehri ve başkenti oldu. 1329’da Pelekanon’da (Maltepe) Bizans İmparatoru III. Andronikos’un ordusu yenildi. Ardından İznik (1331) ve İzmit (1337) alındı. 1345’te Karesi Beyliği topraklarını alarak Çanakkale Boğazı kıyısına ulaştı.

Devlet teşkilatı

Orhan döneminde Osmanlılar beylikten devlete geçişin ilk kurumlarını oluşturdu. Adına gümüş akçe basıldı (en eski örneği 1327 tarihlidir). İznik’te 1331’de ilk Osmanlı medresesi açıldı. Yaya ve müsellem adlı ilk düzenli askerî birlikler kuruldu. Kardeşi Alaeddin Ali Paşa’ya bazı düzenlemeler atfedilir.

Rumeli’ye geçiş

Bizans’taki iç savaş Osmanlılara Rumeli kapısını açtı. Taht mücadelesindeki VI. Ioannes Kantakuzenos, Orhan’dan yardım istedi ve kızı Theodora’yı onunla evlendirdi. Osmanlı birlikleri bu dönemde Trakya’ya geçip savaştı. 1352’de Gelibolu yarımadasındaki Çimpe kalesi Osmanlı eline geçti; 1354’teki depremle surları yıkılan Gelibolu da alındı. Oğlu Süleyman Paşa, Rumeli’deki fetihlerin komutanıydı.

Ölümü

Orhan’ın büyük oğlu Süleyman Paşa 1357’de bir av kazasında öldü. Orhan 1362’de Bursa’da öldü ve babasının yanına gömüldü. Yerine oğlu I. Murad geçti; onun döneminde Edirne alınarak Rumeli’deki Osmanlı varlığı kalıcı hâle geldi.

Mirası

  • Bursa’yı Osmanlı’nın ilk başkenti yaptı.
  • Akçe, medrese ve düzenli ordu ile devlet kurumlarını başlattı.
  • Osmanlı’nın Avrupa’ya geçişini sağladı.

Soy ağacı

Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye

Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.

Kaynakça

  • Âşıkpaşazâde, Tevârîh-i Âl-i Osman.
  • İbn Battûta, Seyahatname (1331’de Orhan’ı ziyaretini anlatır).
  • Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ (1300–1600).
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Orhan Gazi için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →