Osmanlı · Kişi

Osman Gazi

Osmanlı Beyliği’nin kurucusu; Söğüt’teki uç beyliğini altı yüzyıllık bir cihan devletinin çekirdeğine dönüştüren gazi.

Osman Gazi, Osmanlı Beyliği’nin kurucusu ve hanedana adını veren hükümdardır. Babası Ertuğrul Gazi’den devraldığı, Bizans sınırındaki Söğüt merkezli küçük uç beyliğini, çevredeki Bizans tekfurlarına karşı yaptığı savaşlarla büyüttü. 1302’de Koyunhisar (Bapheus)’ta Bizans ordusunu yenmesi, beyliğin bağımsız bir güç olarak tanınmasını sağladı. Kurduğu devlet, altı yüzyılı aşkın bir süre üç kıtada hüküm sürecek Osmanlı İmparatorluğu’na dönüştü.

İçindekiler
  1. Ailesi ve uç beyliği
  2. Kuruluş
  3. Koyunhisar (Bapheus)
  4. Osman’ın rüyası
  5. Ölümü
  6. Mirası
  7. Soy ağacı
  8. Kaynakça

Ailesi ve uç beyliği

Osman, Oğuzların Kayı boyuna bağlandığı kabul edilen Ertuğrul Gazi’nin oğludur. 13. yüzyılın sonunda Anadolu, Anadolu Selçuklu Devleti’nin İlhanlı egemenliği altında zayıflamasıyla birçok Türkmen beyliğine bölünmüştü. Ertuğrul’un Söğüt ve Domaniç çevresindeki yurdu, Bizans’ın Bithynia bölgesine komşu bir uç (sınır) bölgesiydi.

Kuruluş

Osman, babasının ölümünden (1281 dolayı) sonra beyliğin başına geçti. Çevredeki Bizans tekfurlarıyla bazen dostça, bazen savaşarak ilişkiler kurdu. Bilecik, Yarhisar, İnegöl ve Yenişehir gibi yerleri ele geçirdi; Yenişehir’i merkez yaptı. Osmanlı geleneği beyliğin bağımsızlığını 1299 olarak tarihlendirir; bu tarih sembolik bir kabuldür.

Koyunhisar (Bapheus)

1302’de İzmit yakınlarındaki Koyunhisar’da (Bapheus) Bizans ordusunu yendi. Bizans tarihçisi Pakhymeres’in de kaydettiği bu zafer, Osman’ın adını Bizans’ta duyurdu ve uç bölgelerindeki gazi topluluklarının Osmanlı etrafında toplanmasını hızlandırdı.

Osman’ın rüyası

Osmanlı kroniklerinde anlatılan rivayete göre Osman, Şeyh Edebali’nin evinde konuk kaldığı bir gece, şeyhin göğsünden çıkan ayın kendi göğsüne girdiğini, göbeğinden çıkan bir ağacın dallarının bütün dünyayı gölgelediğini gördü. Şeyh Edebali bu rüyayı, Osman’ın soyunun büyük bir devlet kuracağına yordu ve kızını onunla evlendirdi. Bu rüya, hanedanın meşruiyetini anlatan kurucu bir efsanedir.

Ölümü

Osman Gazi, son yıllarında hastalığı nedeniyle seferleri oğlu Orhan’a bıraktı. Orhan, Bursa kuşatmasını sürdürüyordu. Osman 1323 ya da 1324’te öldü. Bursa 1326’da alındıktan sonra naaşı buraya, bugün Tophane’de bulunan türbesine nakledildi.

Mirası

  • Hanedan ve devlet onun adıyla “Osmanlı” olarak anıldı.
  • Uç beyliğinden imparatorluğa geçişin ilk adımlarını attı.
  • Türk geleneğinde adalet ve sadeliğin sembolü olarak anılır.

Soy ağacı

Osmanlı hanedanı · Ertuğrul’dan Kanuni’ye

Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.

Kaynakça

  • Âşıkpaşazâde, Tevârîh-i Âl-i Osman.
  • Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ (1300–1600).
  • Cemal Kafadar, Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State, 1995.
Bu konuyu videoya dönüştürTarih Ajanı Studio, Osman Gazi için kaynaklı senaryo, görsel ve seslendirme hazırlar.
Studio’da başla →