Tahta çıkışı
Kutluk öldüğünde oğulları Bilge ve Kül Tigin küçük yaştaydı. Bozkır töresinde tahtın kardeşe geçmesi olağandı; Kapgan böylece kağan oldu. Tonyukuk onun döneminde de devletin baş danışmanı olarak kaldı.
Çin politikası
Kapgan, Tang hanedanının iç karışıklıklarından, özellikle İmparatoriçe Wu Zetian dönemindeki çatışmalardan yararlandı. 696’da Kıtanlar Çin’e karşı ayaklanınca Kapgan, Çin’e yardım etmek karşılığında Hebei bölgesine yerleştirilmiş Türk ailelerinin geri verilmesini, tohumluk tahıl ve demir aletler istedi ve bunları aldı. 698’de, kızının bir Tang prensiyle evlendirilmesi için gönderilen damadın Wu hanedanından olmasına öfkelenip Hebei’ye büyük bir akın yaptı.
Batı seferleri
Kül Tigin Yazıtı, Kapgan dönemindeki zaferleri genç prensin kahramanlıkları üzerinden anlatır. 710’da Kögmen (Sayan) dağlarını karları yararak aşan Göktürk ordusu Kırgızları yendi; Kırgız kağanı öldürüldü. 711’de Altay dağlarının ötesinde, Bolçu’da Türgişler yenildi ve Türgiş kağanı Saqal hayatını kaybetti. Ardından Göktürk ordusu Sırderya’yı geçerek Soğdiana’ya ve “Demir Kapı”ya kadar ilerledi.
Ölümü
Kapgan’ın ağır yönetimi ve sürekli seferler, Oğuz, Karluk ve Bayırku gibi boyların isyanına yol açtı. 716’da Bayırkulara karşı yaptığı seferden dönerken Tula ırmağı yakınında bir pusuya düştü ve öldürüldü. Kesik başı Tang başkentine gönderildi. Oğlu İnel (Bögü) Kağan tahta çıktıysa da Kül Tigin bir darbeyle onu ve Kapgan’ın ailesini ortadan kaldırıp ağabeyi Bilge’yi kağan yaptı.
Mirası
- II. Göktürk Kağanlığı onun döneminde en geniş topraklarına ulaştı.
- Aşırı merkeziyetçi ve sert yönetiminin yol açtığı isyanlar, devletin ilerideki zayıflığının da habercisiydi.
Soy ağacı
Aşina hanedanı · Göktürk kağanlarıI. Kağanlık kurucuları kardeştir; II. Kağanlık’ı kuran Kutluk kolu da Aşina soyundandır. İki kol arasındaki kuşaklar kaynaklarda kesin değildir.
- Aşina soyu
- Bumin Kağanö. 552
- Kara (İssık) Kağan552–553
- Mukan Kağan553–572
- Taspar Kağan572–581
- İstemi Yabguö. 576
- Tardubatı kanadı
- Kutluk kolu · II. Kağanlık
- İlteriş Kutluk Kağan682–692
- Bilge Kağan716–734
- Tengri Kağan734–741
- Kül Tigin684–731
- Bilge Kağan716–734
- Kapgan Kağan692–716
- İnel Kağan716
- İlteriş Kutluk Kağan682–692
- Bumin Kağanö. 552
Altı çizili adlar kendi maddesine açılır. Yıllar hüküm süresini, “ö.” ölüm yılını gösterir. Geniş ağaçlar yana kaydırılır.
Kaynakça
- Talat Tekin, Orhon Yazıtları, TDK.
- Jiu Tang shu, 194. bölüm; Xin Tang shu, 215. bölüm.
- Ahmet Taşağıl, Gök-Türkler, TTK.